Ang Sikmura ng Paris, ni Émile Zola

Ang Sikmurà ng París (Le Ventre de Paris)

nobela ni Émile Zola.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

Unang Kabanata

Sa napakatahimik na abenidang walang katao-tao, ang mga kariton ay umandar tungong Paris, at ang ritmo ng langitngit ng mga gulong ay umaalingawngaw laban sa harapan ng mga nahihimbing na bahay sa magkabilang panig ng kalsada, sa likod ng madilim na hubog ng mga olmo. Nagtagpo ang karitong hitik sa repolyo at ang isa pang punô ng gisantes sa Tulay ng Neully na may walong karitong karga ang mga karot at nabo mula sa Naterre; lumakad ang mga kabayo ayon sa nais ng mga ito, at lalong bumagal nang sumapit sa daang paahón. Ang mga karitonero, na nakadapa sa kama ng mga gulay, ay naidlip habang tangan ang renda at ang kanilang abrigo, na may guhit ng itim at pilak sa kanilang likuran. Panaka-nakang natatanglawan ng gasera ang mga dulo ng bota, ang bughaw na manggas ng blusón , o ang taluktok ng gora, sa gitna nitong malawak na kalipunan ng mga gulay—tumpok ng mga pulang karot, tumpok ng mga puting nabo, at ang mayamang imbakan ng mga gisantes at repolyo. Sa kahabaan ng kalsada, at sa mga kanugnog na kalsada, sa harap at sa likod, ang malayong garalgal ng mga kariton ay nagpapahiwatig ng kahawig na dalúlong na naglalakbay sa gabi, na pinahihimbing ang madilim na lungsod sa tunog ng ibinibiyaheng pagkain.

Si Baltazar, ang bundat na kabayo ni Ginang François, ang nanguna sa prusisyon. Lumakad ito nang tutulog-tulog, pumipilantik ang mga tainga, hanggang nang marating ang Kalye Longchamp ay bumatak at biglang huminto. Bumundol ang mga kabayo sa mga karitong nasa harap, at huminto ang prusisyon sa gitna ng kalantog ng metal at pagmumura ng mga kutserong nayanig at naalimpungatan. Si Ginang François, na paupông nakasandal sa tablang naglalamán ng mga gulay, ay lumingon, ngunit ni hindi makaaninag ng anuman sa makulimlim na munting parisukat na lampara sa kaniyang kaliwa, na tumatanglaw nang bahagya sa isa sa mga tablang kumikinang ni Baltazar.

“Sige na, matandang dalaga, umandar na tayo!” sigaw ng isa sa mga lalaki, na bumangon nang paluhod sa mga nabo[i].  “Baká may gagong lasing na naman diyan.”

Si Ginang François, gayunman, ay dumungaw nang paliyad, at sa ibaba sa gawing kanan, ay nasilayan ang maitim na hulagway na nakadapa sa daan, at halos na ilalim ng ilong ng kabayo.

“Gusto mo bang sagasàan namin ang kung sino?” aniya, at lumundag sa lupa.

Nakadapâ nang nakadipá sa maalikabok na daan ang lalaki. Waring mahaba siya at simpayat ng kalaykay; kataka-takang hindi siya nayapakan at binalian ni Baltazar. Inakala ni Ginang François na patáy na ang lalaki; yumuko siya at kinuha ang isang kamay nito, at nabatid na mainit-init pa ito.

“Kaawa-awa!” bulong niya.

Di-mapakali ang mga kutsero.

“Hayo na!” malát na sabi ng lalaking nakaluhod sa mga nabo. “Lasing lang ang baklang iyan! Itulak mo sa kanal.”

Ngunit dumilat ang lalaki. Tumitig siya nang walang tinag kay Ginang François. Naisip ng dilag na langô nga ang lalaki.

“Hindi ka makapagtatagal dito,” aniya, “o kung hindi’y masasagaan ka.  Saan ka ba papunta?

“Hindi ko alam,” malát sa saad ng lalaki. Pagdaka, idinagdag niya nang may pagsisikap at di-makaling titig: “Patungo ako ng Paris. Nawalan ako ng malay, at iyon ang huli kong natatandaan.”

Higit na luminaw ang tingin ng babae sa lalaki. Mukhang kaawa-awa ang lalaki, na nakaitim na abrigo at pantalon, na numinipis sa tastas, at halos maaninag na ang kaniyang butuhang binti at hita. Ang kaniyang itim na sombrerong tela, na hinaltak pababa sa noo sa pangambang makilala siya, ay nagbubunyag ng dalawang matang mala-kape, na kumikislap nang banayad sa kaniyang pagal na mukha. Naisip ni Ginang François na napakapayat nito para maglasing pa.

“Saang panig ka ng Paris papunta?” ani Ginang.

Hindi agad tumugon ang lalaki. Waring nakabalisa sa kaniya ang pagtatanong. Mukha siyang nag-isip, at bantulot na tumugon:

“Doon sa mga palengke.”

Tumindig nang pasuray ang lalaki, at tila sabik na ipagpatuloy ang paglalakbay. Ngunit humapay siya at napahawak sa isa sa mga tatangnan ng kariton.

“Pagod ka ba?” usisa ng babae.

“Oo, pagod na pagod,” sagot ng lalaki.

“Pagdaka’y biglang tumaas ang kaniyang tinig, at waring naiinis. Itinulak niya ang lalaki, saka sinabing:

“Sumakay ka na sa kariton. Nagsasayáng tayo ng oras. Patungo ako sa mga palengke. Ibababâ kita sa bagsakan ng mga gulay.”

Itinulak ng babae ang lalaki na tila bantulot at halos mapasubsob sa mga nabo at karot.

“Sige na, huwag mo na kaming patagalin,” sigaw ng babae. “Huwag mo na akong buwisitin Hindi ba sinabi kong papunta kami sa mga palengke? Matulog ka muna. Gigisingin kita kapag sumapit na tayo roon.”

Umakyat pabalik sa kariton ang babae at umupo nang patagilid, at sumandal sa tabla, habang tangan ang renda ni Baltazar. Inaantok na umusad ang kabayo, na pinapipilantik ang mga tainga. Sumunod ang iba pang kariton, at ipinagpatuloy ng dalúlong ang mabagal na paglalakbay papaloob sa karimlan, habang ang maindayog na langitngit ng mga gulong ay umalingawngaw muli laban sa harapan ng mga bahay, at ang mga karitonero, na nababalot ng kanilang abrigo, ay napaidlip muli. Ang lalaking tumawag kay Ginang François ay humiga, at bumulong:

“Para bang wala na tayong mabuting magagawa kundi magsakay ng mga lasing na makasalubong! Napakabait mo!”

Umandar ang mga kariton, na ang mga kabayo’y nakatungó, at marahang umusad ayon sa nais ng mga ito. Nakadapâ ang estranghero, na ang mga hita’y tumakip sa mga nabo na pumunô sa likuran ng kariton at ang kaniyang mukha’y pasubsob sa tumpok ng mga karot. Mahigpit siyang humawak sa kama ng mga gulay kahit pagod, sa takot na tumilapon kapag nalubak ang kariton, at ang kaniyang mga mata’y pumakò sa dalawang linya ng mga lamparang de-gaas, na ang sinag na humahaba’y nagsasanib sa malayo, sa piling ng iba pang ilaw sa tuktok ng dalisdis. Sumampay sa panganorin ang makapal na ulap, na ipinamamalas kung saan nahihimlay ang Paris sa makinang na usok ng lahat ng apoy. (I T U T U L O Y. . . .)

[i] Itinumbas sa “turnip” ng Ingles ang “nabo” na hango sa Espanyol.

Advertisements

“Ang Paghihiwalay,” ni Marceline Desbordes-Valmore

Salin ng tulang “Les Séparés” ni Marceline Desbordes-Valmore ng France.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Ang Paghihiwalay

Huwag sumulat—Malungkot ako’t ibig yumao.
Lungting tag-araw kung malayo ka’y labis ang dilim.
Ang maabot ka’y di kayang gawin nitong kamay ko;
Pusong sugatan ay waring sapol hanggang ilibing.
Huwag sumulat!

Huwag sumulat—Matuto nawa tayong mamatay.
Sarili’t Diyos ay tanungin mo kung mahal kita!
Ang lumayo ka’t sabihing tapat na ako’y mahal
Ay tila langit kahit ang langit ay di makita.
Huwag sumulat!

Huwag sumulat—Ang iyong anyo ay nasa isip;
Nasa gunita ang iyong tinig na tumatawag!
Sariwang batis na di mainom ay isadibdib;
Sulat-kamay mo’y salitang tulad ng anyong tatak.
Huwag sumulat!

Huwag sumulat kung titik nito’y ayaw makita
Ang iyong tinig ay tagos hanggang sa aking puso;
Nakikita ko ang lipad nito sa ngiti’t damá,
Waring halik mo’y sa aking dibdib ay nakisuyo.
Huwag sumulat!

Marceline Desbordes-Valmore

Marceline Desbordes-Valmore

“Tula mula sa Bilangguan,” ni Mohammed al-Ajami

salin ng “Poem from a Prison Cell” ni Mohammed al-Ajami ng Qatar.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Tula mula sa Bilangguan

Mohammed al-Ajami

Ang isipan ko ba o ang aking loob ang naglaho
sa inyo, o lupaing Arabe, ang baláy ng aking mga kaaway?
Kung binihag ninyo ang aming isip sa batas at katwiran
kung iginalang ninyo ang aming kuro-kuro,
marahil ay kikipilin ninyo rin ang aking puso
Sino ako? Huwag itanong ang mga araw ukol sa akin—
Ako’y walang silbi kundi maging bilanggo
sa isang nakabukod na selda
Ito ang aking bansa, ang pandarahas ang tanging
umaagaw ng aming mga karapatan
Dito, ang kamangmangan ang nagtatadhana
ng aming mga paniniwala
Dito, ang taumbayan ay walang tinig, at hindi
maisatitik ang wika ng panunuligsa
Bayan ko, kung ang kaliwanagan ay humihingi
ng patawad, hindi ako hihinto sa paghingi ng tawad
Sabihin sa inyong mga anak, sa silangan at kanluran,
—at patuloy na sabihin sa kanila, hanggang
ang mga ibon ay awitin yaon sa mga sanga—
na ang mga mamamayang walang kuro-kuro
ay tila kawan ng mga hayop na nauuhaw
ngunit walang kamalay-malay sa karatig na oasis
Ipaglaban ang inyong mga pananalig: ito ang paraan
kung paano sumakay ng kabayo at humawak ng sandata
laban sa pinunong ang hangad ay mang-api
at hinuhubog ang inyong katahimikan
sa ngalan at katwiran ng kawalang-katarungan
Sabihin sa kanila, na ako, suwail, masigasig
ay walang kaparis sa aking tagumpay at kabiguan
Maaaring dinungisan ng panahon ang aking dangal
ngunit hindi madali para sa panahon na itali ako
Panginoon ng mga dukha, sino kayo kung ihahambing
sa mga kaharian ng taumbayan ng Ibn Ad
sa Iram, na lungsod ng mga haligi,
na winika ng Maykapal sa kaniyang Paghuhukom?
Hindi ka naging matapat, mapagbalatkayong propeta
bagaman ikaw, gaya ni Hesus, ay nagsalita sa sabsaban
Sinugatan mo ang katotohanan, at ang aking magiting
na pagsunod ay yumao, at nagdamit ng itiman
Paanong aasahan ang pagsunod
kung sumisigaw ka ng kawalang-katarungan?
Kung susundin ka namin, ano ang mangyayari
sa aming prinsipyo?
Kung kami’y magdarasal, sino ang aming pagdarasalan?
Sa Diyos, o sa mga alagad ng Diyos?

Walang puwang ang birtud kapag may pang-aapi
walang puwang ang bisyo sa landas ng katarungan
Sinumang nagkasala at nanlinlang ng taumbayan
ay hindi magagawang patnubayan sila
Kung walang pagkiling ang kasaysayan, sasabihin nito
kung paano mo hinanap ang kadakilaan sa poot
Humayo at maging miserable, bagaman tayo
ay hindi kailanman naging magkaaway
Iniiwasan ko ang poot, at sinasalungat lámang
ang karapat-dapat maging mga kaaway
Kung tatanungin ako makalipas ang masayang araw
sa okasyong nararapat ang mga salita ng pagmamalaki,
gugunitain ko ang kasaysayan, at magwiwika:
Noong bilanggo ako sa sariling bansa
nang itinanikala mo ang aking mga galang-galangan
kasaysayan ang nagbigay ng lakas at kumpiyansa
sa akin
Ang mga nakahihiyang tanikalang ito
ay kapangyarihan sa aking mga kamay, hindi gahum
para sa kanilang nangibabaw sa akin
Marahang ginigising ako ng mga pinto at bantay
tuwing nakakatulog ako nang napakatagal
Hindi mithi bagkus tákot
ang nagtutulak sa aking itanong ito, ang pangamba
na ang aking mga kaaway ay makita ang aking kahinaan
kapag ako’y humimbing .  .  .
bagaman hindi ko na batid
kung nakapinid ang aking paningin,
habang ako’y nananatiling gising na gising.

“Kahuyan, Isang Prosang Soneto,” ni Ralph Waldo Emerson

Salin ng “Woods, a prose sonnet” (1839) ni Ralph Waldo Emerson.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

Kahuyan, Isang Prosang Soneto

Kay dunong ninyo, O sinaunang kahuyan! Higit na marunong sa tao!  Sinumang bumagtas sa inyong landas o pumaloob sa inyong kasukalang ni walang bagnos, ay nauunawa ang parehong kalugod-lugod na aral, maging siya man ay paslit na bata o huklubang edad sandaan. Sumasapit siya may tagumpay man o kabiguan, at mulang isang panahon tungong ibang panahon. Habambuhay na mga karayom sa pinong tumatayog at bumubuwal, ang mga belyota sa roble, ang mga arseng namumulá sa taglagas, at sa lahat ng sandali sa buong taon ang pino sa lupain at ang ubod pirola at ugat sa ilalim ng talampakan. Ang tinaguriang suwerte at tinatawag na Panahon ng mga tao—lingid ang mga ito sa iyo. Walang wika ang tao upang ilarawan ang isang sandali ng iyong walang hanggahang búhay. Ito ang hiling ko sa iyo, o sagradong Kahuyan, na kapag itinuro sa akin ang anumang dapat bigkasin, ituro din sa akin ang himig kung paano ko wiwikain iyon. Itulot sa akin ang sarili mong himig, gaya ng simoy o ulan o batis o mga ibon; dahil ang mga awit ng tao ay tumatanda kapag malimit ulitin, ngunit ang taglay mo, bagaman narinig na ng kung sinong tao sa loob ng pitumpung taon, ay walang pagkakahawig, bagkus ay laging bago, tulad nitong panahon, o pagmamahal.

Ralph Waldo Emerson

Ralph Waldo Emerson

“Testamento ng Makata,” ni Angkarn Kanlayanapong

Salin ng tula ni Angkarn Kanlayanapong ng Thailand, at batay sa salin sa Ingles na “The Poet’s Testament” nina Sulak Sivaraksha at Hiram Woodward.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Testamento ng Makata

Ibinalabal ko ang kalangitan
Upang pawiin ang lamig
At naghapunan ng sinag-tala
Na kahalili ng kanin.
Kumalat ang hamog sa ilalim ng langit
Upang tighawin ang aking uhaw,
At umagos ang aking mga tula
Upang salubungin ang liwayway
Hanggang sa huling panahon.

Ang aking puso, na inihayin sa libingan,
Ay nagtamo ng gahum na taliwas
Sa kamunduhan; ang kaluluwa’y
Lumipad tungo sa lupain ng pangarap
Sa malayong panig ng kalawakan.
Hinanap nito ang dibinidad sa Langit
At tinangay padaigdig
Upang panatagin ang buhangin at damo,
Ibalik ang ligaya’t ibalik ang kapayapaan.

Ang layon ng paghabi ko ng mga tula
Ay iligtas ang angking kaluluwa,
Na ngayon ay nakahimlay sa agos
At daloy ng panahon.
Bagaman ang búhay na ito, na maikli,
Ay magugugol sa tumpak na oras,
Ang mga pahayag ng puso, na kumikinang
at dibino, ang mangingibabaw.

Hayaan mong ang katawan ay sunugin
Sa krematoryo nito— ang mga tulang nilikha
nang may tatag at tamis ay hindi matutunaw.
Saanmang daigdig muling isilang ang kaluluwa
Ay may pagbaha ng mariringal at banal
Na bahaghari, na may kislap ng kristal
At ningning na mamahaling bató.

Ang kawalang-tinag ay nagpapasiklab ng lugod
Sa mga salitang isinatitik,
Gaya ng mahalagang buhos ng ulan ng Langit
Na pumapawi sa init ng paligid.
Kaytamis samyuin ang búhay na ito. Ang kasunod
Ay may mga repleksiyon ng katamisan nito.

Handa kong iwaksi ang aking búhay
At talikdan nang lubos,
Ang tanging ibig ko’y mahahalagang bagay,
Ang kumikislap at ang bago.
Tiyak na ang panulaan ang pinakabanal
Na sining sa lahat, isang anyo ng mahika,
Na hinugot mula sa mamahaling kahoy,
At nahulog mula sa kalangitan.

“Hiwaga,” ni Ku Sang

Salin ng “Mystery” ni Ku Sang ng Timog Korea, batay sa bersiyong Ingles ni Brother Anthony ng Taize.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Hiwaga

Nakabalatay sa karpet ang bilangguang
Napakalaki na sumasakop sa buong disenyo
Na may bulawang hirasol na nagliliyab.

Sa labás ng bintanang mala-oktagon
Ay umaahon ang lungsod gaya ng daluyong,
Na may pabrika ng mga barkong pandigma
At matatayog na sasakyang dagat,
At kaylamig sa mga gusgusing bangka.

Sa kalawakan, nagpapaikot-ikot sa lungsod
Ang malalaking paniking itim na tila nakabuhol
Sa mahabang tali, tinatangay ang mga supling,
Samantalang sa loob ng silid ay may lastag
Na lalaki, nakabukad ang bibig, at akmang
Lalamunin ang dilaw na paruparong
Nakaipit sa hintuturo at hinlalaki.

Sa salaming nilikha na isang pader,
Ang ikatlong lalaki, gaya ng kaniyang repleksiyon,
Ay sumasayaw nang nakanganga,
Upang habulin ang isa pang paruparo
Habang ang kabilang panig na pader na de-baras
Ang bintana at tinirikan ng matatalas na patalim
Ay nakatanaw sa matarik na bangin
Na pinamumukadkaran ng iisang bulaklak.

Sa loob ng hiwagang ito, ang aking hulagway
Ay marikit na lumuluha
Tungo sa liwanag na walang pangakong kaligtasan.

“Walang Ngalang Lungsod,” ni Czeslaw Milosz

salin ng “City without a Name,” ni Czeslaw Milosz ng Poland.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Walang Ngalang Lungsod

1.
Sino ang magpaparangal sa walang ngalang lungsod
kung marami ang patay at ang iba’y nagmimina ng ginto
o nagbibili ng mga sandata sa malalayong bayan?

Anong pakakak ng pastol na binalot sa balát ng abedul
ang hihimig ng gunita ng mga naglaho sa Buról Ponarach—
mga paláboy, tagahawan, kapatid ng nalusaw na tirahan?

Ngayong tagsibol, sa disyerto, malayo sa watawat ng kampo,
—sa katahimikang umaabot sa matitigas na batuhan ng dilaw
at pulang kabundukan—naulinig ko sa abuhing palumpungan
ang maiilap na bubuyog.

Sakay ng agos ang alingawngaw at balsa ng mga kahoy.
Isang lalaking nakasombrero at babaeng nakapanyuwelo
ang ubos-lakas na nagtimon sa mabigat na kargamento.

Sa aklatan, sa ilalim ng tore na pintado ng sagisag zodyak,
Sasamyuin ni Kontrym ang kaniyang tabakera at ngingiti
Dahil sa kabila ng Matternich ay hindi lubos na bigo ang lahat.

At sa paliko-likong daan sa gitna ng mabuhanging haywey
ang mga karitong Hudyo ay nagpatuloy habang humuhuni
ang itim na urogalyo sa helmet, na relikya ng Dakilang Hukbo.

2.
Sa Lambak Bangkay, naisip ko ang mga estilo ng buhok,
ang kamay na naglalaro ng ilaw sa Sayawan ng Estudyante
sa lungsod na walang anumang tinig ang makaaabot sa akin.

Hindi nakapagpapatunog ng huling trumpeta ang mga mineral.
Naroon lámang ang kalatíng ng mga butil ng buhaghag na lava.

Sa Lambak Bangkay, kumikislap ang asin sa natuyong lawà.
Ipagtanggol, ipagtanggol ang sarili, wika ng pitlag ng dugo.
Mula kawalang-saysay ng matigas na bato, walang dunong.

Sa Lambak Bangkay, walang lawin o agila ang nasa langit.
Nagkatotoó ang hulà ng hitana. Sa landas na lilim ng arkada,
nagbabása ako ng tula ng kapitpinto, na pinamagatang,
“Ang Sandali ng Diwa.”

Sinipat ko ang salaming retrobisor: doon, may isang lalaki
Na tatlong daang milya ang layò, na hila ang bisikleta paakyat.

3.
Tangan ang mga plawta, sulô, at tambol
na nagpapalagabog ng bum, bum, bum,
tingnan, ang isang yumao sa Istanbul, doon sa unang hanay,
naglalakad siyang hawak ang kamay ng dalaga,
at sa ibabaw nila ay lumilipad ang mga balinsasayaw.

Dala nila ang sagwan o tungkod na pinalamutian ng mga dahon
at pumpon ng mga bulaklak mula sa baybay ng Lawa Lungtian,
habang sila’y palapit nang palapit, pababa sa Kalye Kastilyo.
At pagdaka’y  nawala ang lahat, at puting ulop ang naiwan
sa ibabaw ng Kapisanan ng mga Estudyante ng Umanidades,
Sangay ng Malikhaing Pagsulat.

4.
Sumulat tayo ng mga aklat na katumbas ng buong aklatan.
Dumalaw tayo sa maraming di-maliparang uwak na lupain.
Nabigo tayo sa hindi iilang digmaan.
Hanggang sa mawala tayo, tayo at ang ating Maria.

5.
Pinahalagahan natin nang mataas
Ang pag-unawa at awa.
Ano pa ang natitira?

Kagandahan at ang mga halik,
Kadakilaan at ang mga gawad,
Ano ngayon?

Mga doktor at abogado,
Mga listong komandante,
Nakabaón sa lalim na anim na talampakan.

Mga singsing, piyeles, at pilik,
Mga sulyap sa mga Masa,
Sumalangit nawa.

Matatamis na kambal súso, magandang gabi.
Humimbing sa tanglaw ng liwanag,
Nang walang mga gagamba.

6.
Lumulubog ang araw sa tuktok ng Maalab na Litwanong Bahay
At pinaririkit ang mga tagpo “na likha ng kalikasan”:
Lumalarga ang Wilia[i] sa mga Pino; sa itim na pulut ng Żejmiana[ii];
At hinuhugasan ng Mereczanka[iii] ang báyas[iv]  na malapit
Sa nayon ng Żegaryno[v]. Dinala ng mga katulong ang Tebanong
Kandelabra, at hinila nang isa-isa ang mga kortina, marahan,
Habang, sa pag-aakalang ako ang nauna, hinubad ko ang guwantes,
At nasilayang lahat ng mata ay nakapakò sa akin.

7.
Nang mapawi ko ang dalamhati’t
Kadakilaang aking hinanap,
Na walang dahil upang gawin ko,

Tinangay ako ng mga dragon
Sa mga bansa, baybay, at bundok
Kung ito’y palad, o kung anuman.

Nais ko lamang na maging ako.
Tumagay ako sa may salamin
Saka lumuha sa pagkagago.

Mula sa kuko, uhog at baga,
Atay at tae, hanggang sikmura,
Kanino itong bahay? Ay, akin.

Ano ang bago? Hindi na ako
ang kaibigang dapat ituring.
Hinati ako ng ating oras.

O, monumentong saklob-niyebe,
Heto ang handog. Naglakbay ako
Kung saan-saan at di ko alam.

8.
Wala, nagliliyab, nakasusulasok, maalat, matalas.
Ito ang pista ng Insustansiyalidad.
Sa lilim ng tumpok ng ulap saanman.
Sa look, sa bakood, sa tuyot na batis.
Walang densidad. Walang katigasan ng bato.
Kahit ang Summa ay numinipis na dayami at usok.
At ang mala-anghel na koro ay sakay ng butil
Ng granada, tumutunog bawat sandali, hindi
Para sa atin, bagkus para sa kanilang trumpeta.

9.
Magaan, unibersal, ngunit patuloy nagbabago.
Dahil mahal ko rin ang liwanag, at marahil liwanag lámang.
Anuman ang nakaaakit at kaytaas ay hindi para sa akin.
Kapag naging rosas ang ulap, naiisip ko ang liwanag
Na kapantay ng lupain ng abedul at pino na nababálot
Ng malulutong na líken, sa dapithapon ng taglagas,
Sa ilalim ng mga niyebe kapag ang huling takip ng gatas
Ay nabulok sa mga abeto at umalingawngaw ang tahol
Ng mga áso, at ang mga uwak ay umaali-aligid sa tore
Ng Basilyanong Simbahan.

Hindi maibulalas, hindi mabigkas.
Ngunit paano?
Ang pagkamaikli ng búhay,
Ang pagbilis nang pagbilis ng mga taon,
Hindi matandaan kung ano ang naganap sa taglagas
Noon o ngayon,
Mga tagasunod na nakadamit na yari sa tersiyopelo,
Na naghahagikgikan sa ibabaw ng barandilya,
Nakapusód, nakaupo sa ibabaw ng lutuan,
Nang pakulinglingin ng martilyo ang mga haligi ng portiko
Bago pumasok ang mga tao na suot ang balabal-
balahibo ng mga lobo.
Sangkatauhan ng babae, uhog ng paslit,
Mga nakabukakàng hita, kusót na buhok, kumukulo
Ang gatas, ang bantot at tumpok ng mga tae.
Ang mga siglo,
Na nabubuo sa amoy-tawilis na kailaliman ng gabi,
Imbes na maglaro gaya sa ahedres
O sumayaw nang intelektuwal na ballet.
At ang mga palisada,
At ang mga buntis na  tupa,
At ang mga baboy, ang malalakas o mahihinang kumain,
At ang mga baka ay niluto sa mga bulong.

11.
Hindi Pangwakas na Paghuhukom, bagkus pista sa ilog.
Mga munting sipol, luad na manok, at minatamis na puso.
Tinahak namin ang sukal ng natutunaw na niyebe
Upang bumili ng tinapay sa distrito ng Smorgonie[vi].

Winika ng manghuhula: “Alamin ang inyong kapalaran!”
At lumutang sa sanaw ng mapulang ihi ang tau-tauhang
Demonyo. At ang isa pa, na yari sa goma, ay namatay
pag-ingit sa hangin, sa tindahang nabibili ang mga kuwento
nina Haring Otto at Melusine.

12.
Bakit ang lungsod na walang taliba at dalisay gaya ng kuwintas pangkasal ng nalimot na tribu ay patuloy na inihahain ang sarili sa akin?

Gaya ng mga bughaw at pula-kalawanging buto na ginawang butil sa Tuzigoot doon sa tansong disyerto may pitong libong siglo na ang nakararaan.

Kung saan kumikiskis ang okre sa bato ay may naghihintay para sa mga kilay at pisngi na palalamutian, bagaman sa lahat ng panahon ay wala pang lumilitaw.

Anong kasamaan ang nasa akin, anong awa ang lumikha sa akin upang maging karapat-dapat sa handog na ito?

Narito sa aking harapan, handa, ni hindi nagkulang kahit ang usok sa tsimenea, wala ni isang alingawngaw, nang humakbang ako patawid sa mga ilog na naghihiwalay sa atin.

Marahil sina Anna at Dora Drużyno ay tumawag sa akin, tatlong libong milya ang layo sa loob ng Arizona, dahil bukod sa akin ay wala nang nakababatid na nabuhay sila.

Maliksi silang lumakad sa Kalye Dike, dalawang maamong parakit mula sa Samogotia, at pagsapit ng gabi ay inilulugay nila ang pinilakang buhok ng matatandang dalaga.

Walang nauuna o nahuhuli rito; magkasabay na umiinog ang taon at ang araw.

At sa madaling-araw, ang mga bagon ng tae ay pila-pilang lumilisan at ang mga kawani ng munisipyo ay kinokolekta sa balát na bag ang mga bayad sa pagtawid.

Pinagagaralgal ang kanilang mga sasakyan, ang “Tagapaghatid” at ang “Hagibis” ay sumasalungat sa agos tungo sa Werki, at isang remero na tinudla sa bangkang Inglatera ay humandusay nang nakadipa.

Sa simbahan ng San Pedro at San Pablo, ang mga anghel ay ipininid ang kanilang mga pilik nang may ngiti sa madreng may maruruming pag-iisip.

Balbasin at suot ang wig, si Gng. Sora Klok ay umupo sa kawnter at inutusan ang kaniyang labindalawang tagapagbili.

At lahat ng Kalyeng Aleman ay itinapon ang mga nakatiklop na tela, at inihanda ang sarili para sa kamatayan at sa pananakop ng Jerusalem.

Itim at maharlika, ang ilog sa ilalim ng lupa ay kumatok sa mga bodega ng katedral doon sa libingan ni San Casimiro ang Nakababata, at sa ilalim ng halos maabong gatong na roble ng tsimenea.

Pasan ang tiklis ng utusan, si Barbara, na nakapanluksang damit, ay nagbalik mula sa Misang Litwano sa San Nicolas tungo sa tahanan ng mga Romer sa Kalye Bakszta.

Anung kinang! Ang mga niyebe sa Tatlong Krus na Buról at Buról Bekiesz ay hindi matutunaw ng hininga ng kanilang maiikling búhay.

At ano na ang alam ko ngayon, kapag pumaling sa Kalye Arsenal at muling dumilat sa walang saysay na pagwawakas ng daigdig?

Tumatakbo ako, habang nililipad ang mga seda, palagos sa iba’t ibang silid nang hindi humihinto, dahil naniniwala ako sa pag-iral ng pangwakas na pinto.

Ngunit ang hubog ng labì at mansanas at bulaklak na ikinabit sa damit ang tanging hinahayaang mabatid at tangayin kung saan.

Ang Lupa, na hindi mapagmalasakit ni masama, hindi maganda  ni hindi nakasusuklam, ay nagpatuloy nang inosente, bukás sa kirot at pagnanasa.

At ang handog ay walang halaga, kung pagkaraan, sa mga lagablab ng malalayong gabi, ay hindi nababawasan ang pait bagkus dumarami pa.

Kung hindi ko rin lang magugugol ang aking buhay at ang kanilang buhay upang ang pagtangis sa nakalipas ay magbanyuhay tungo sa armonya

Gaya ng Noble Jan Dęboróg sa segunda manong tindahan ng aklat sa Straszun, habambuhay akong hihimbing sa dalawang pamilyar na ngalan.

Ang kastilyong tore sa ibabaw ng masukal na libingan ay paliit nang paliit, at halos hindi marinig—tagulaylay ba iyon ni Mozart?—ang musika.

Sa walang tinag na liwanag, pinakislot ko ang mga labì at gumaan wari ang loob ko dahil hindi natagpuan ang mithing salita.

______________

Mga Tala
[i] Tumutukoy sa ilog Neris na sakop ng Belarus.

[ii]iTumutukoy sa  ilog na matatagpuan sa Aukštaitija, silangang Lithuania.

[iii]Tumutukoy sa Ilog Merkys sa Timog Lithuania at Hilagang Belarus.

[iv] Katumbas ng “berries” sa Ingles.

[v] Isang nayon sa Lithuania, sa distrito ng Vilnius.

[vi] Isang bayan sa Belarus.