“Tagpô ng Págnanása,” ni James McAuley

Salin ng “Landscape of Lust,” ni James McAuley  ng Commonwealth of Australia.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Republika Filipinas.

Tagpô ng Págnanása

May sariling bayan itong pagnanasa
Na hinihimlayan nitong magsing-irog
Ang lungtiang súsong-buról na úmásang
Mahipò ng bughaw at sukdulang ulop
At ang pinilipit na sangang katawan
Ay gaya ng ngiting lakas na tinaglay.

Naghunos halakhak ang tahás na gúlat
Sanhi’y alkimiya ng likás na batis,
Habang kumukulog sa gitna ng dagat;
Batotoy sa bato na kapit na kapit
Ang mga katawan nating magkasumping
Hindi nangangamba’t walang pinapansin.

Ang labis na lugod ay biglang lulusong,
Pagdaka’y aáhong kaylamyos ng ngitî
Upang muling hagkan ang labÌ at utóng.
Kay Vega’y sumimoy ang munting balanì
Dahil nakatabi ang bagting ni Lira
Saká inaawit ang bawal na kanta.

Sa silid ng nayon, na dukhâ ang anyo,
Itinirik wari ang bulawang tukod
Tulad ni Apollo sa tabi ng pintô
Tayo ang gagawa ng bahay at bakod
May kalyuhing palad na sanáy sa búhay
Bubungkalin natin ang pintíg ng lináng.

Advertisements

Puri, ni Ribka Sibhatu

Salin ng tulang tuluyang “Verginità” ni Ribka Sibhatu mula sa Eritrea.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo mula sa Filipinas.

Napakahalaga sa paningin ng magiging esposa ang kaniyang birhinidad. Sa aming tradisyon, kapag ang ikakasal na babae’y hindi na birhen, isang araw pagkalipas ng kaniyang kasal ay ibinabalik namin siya sa tahanan ng kaniyang magulang, habang nakasuot ng woncio, at nakasakay sa likod ng buriko. Itinuturing iyon na pagkayurak ng dangal ng buong pamilya. Noong panahon ng digma, tumatakas ang mga tao mulang kalungsuran tungong kanayunan. Kailangan mong magsakripisyo upang makaangkop, gaya ng pagpapasan ng dalawampung litro ng tubig, kahit na ang balón ay dalawampung kilometro ang layo ng pinag-iigiban. Noong 1981, naging bakwet ako sa Adi Hamuscté, may dalawampung kilometro ang layo mula sa Asmara. Dumating isang hápon ang makisig na kabataan at apat na matandang lalaki at nagtungo sa bahay na aking tinutuluyan, at ipinaliwanag na ang binatang ngayon ko lamang nakita ay nais akong pakasalan. Kamakalawa, ani binata, ay minalas siyang matuklasan na hindi na básal ang kaniyang esposa. Kung papayag ang aking ama, at tatanggihan ko ang kanilang panukala, itataya ko ang sarili na magpakasal, o kung hindi’y isusumpa ng aking ama. Ang sumpa ng magulang ang kinasisindakan ng sinumang anak. Biglang sumilang sa aking diwa ang ganito: ihayag na ako mismo’y nakaranas mayurakan ang puri! Hahayaan ko na kayong isaharaya ang reaksiyon ng aking ama, na sa paningin ng pamayanan, ay nadungisan ang dangal. Tumalikod at tahimik na lumakad palayo sa aming bahay ang binata upang ipagpatuloy ang paghahanap ng isang birhen.

Ang Politika ng Kariktan

Tulang tuluyan ni Doreen Stock
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ANG POLITIKA NG KARIKTAN

Tumayo ang paboreal sa hardin at ibinukad ang kaniyang pag-ibig sa mga pamaypay ng liwanag. Sinundan ng mga balahibo nito ang landas ng nasabing pag-ibig sa pabi-pabilog na nakagugulat na ningning na taliwas sa kulay ng apoy.

Sumagi sa kaniya, habang nakatindig sa ilalim ng bukang-liwayway, na waring may kung anong nagdurusa sa kaniyang sakop. Nabatid niya ito sa alimbukay ng mga alikabok doon sa kinatatayuan niya.

Isang lalaki ang ibinilanggo sa kubo ng puting sinag.

Maraming kamay ang nakahawak sa kaniya. Ang ilan ay mula sa kaniyang mga kaibigan. At ang ilan ay mahaba, malamig, di-pantao, at abstrakto.

Nagtagumpay sila.

Nagawa ng mga kamay na hilahin siya mula sa selda at pawalan nang hubad, kayumanggi, at nagsusumamo sa paanan ng Madonna.

Nagkulay alabok ang mukha ng babae at siya’y napaiyak.

Ang kaniyang kinayas na mga galang-galang at kamay, at mga daliring nakaunat na tila pandama sa simoy, ay nangalaglag. Napahiga ang lalaki sa lupa sa gitna ng mga basag na handog. Lumuha siya. Napoot. Lubos na nanahimik ang kaniyang kaluluwa sa anyo ng mga bagabag na awit.

Tatawagin natin ang tunog na ito na mga luha, silakbo, at awitan.

Tinawag niya iyong mga panalangin.

Hinuli nila ang paboreal habang ito’y nakatayo, at tahimik, sa hardin. Alam nito ang dapat gawin, at sa walang hanggang lambot at kirot na dumaloy sa kaniyang katawan sa anyo ng apoy, hinayaan niya ang bawat maningning na balahibo na malaglag sa alabok.

Dahil hindi niya nadanas ito noon, nagulat siya kung gaano katagal iyon.

At sa wakas, naging lastag ang kaniyang buntot.

Nadama niya ang pagkapahiya.

Wala nang magagawa pa kundi pumihit sa kanan ng landas ng hardin at lumungayngay hanggang ang kaniyang mga koronang balahibo ay magkulay alabok din. At wala nang magagawa kundi matutong lumakad at mabuhay sa ganitong bagong kalagayan.

“Ay, maaari bang malaman,” sambit niya, “kung ano ang aking nabili.”

Umalimpuyo ang hangin sa ilalim ng handog at tinangay ito. Habang nakikipaghabulan ang mga balahibo sa tadhana nito, dalawa sa mga kaibigan ng lalaki ay lumapit sa kinahihimlayan niya sa pagitan ng mga biyak na kamay ng madonna.

Tinitigan nila ang mukha ng dilag.

Itinayo nila siya sa lupa, at gaya ng mga binatang nasa baybay-dagat ng kasiyahan na amoy-uling at dagat ang mukha ay idinuyan nila siya nang isa, dalawa, tatlong ulit sa hangin, at ibinagsak sa alabok na kinahihimlayan ng kanilang kaibigan.

Nabasag ang madonna at humiwa sa laman ng lalaki ang mga basag na piraso.

Kinuha niya sa ganitong paraan ang babae, mula sa alabok, at ang katawan nitong durog at basag ay pumaloob sa kaniyang dumurugong laman.

Gumulong sila pababa sa libis tungo sa malambot na prado ng bagong sibol na damuhan.

At nang biyayaan ng paningin ang paboreal, nakita nito ang lalaki at babae na nagtatalik sa lawas ng talahibang lumalawiswis sa ibabaw nila na may bughaw at lungti, lila at itim, at kumikislap sa sinag ang paningin.

At malugod itong lumakad sa hardin. At nagsimulang tumuka sa lupa. At kumain.

"Ang Paboreal at ang mga Kalapati sa Hardin"

"Ang Paboreal at ang mga Kalapati sa Hardin" (1888) pintura ni Eugene Bidau.

“Hubad” ni Manuel Bandeira

Salin ng tulang  “Nu” ni Manuel Bandeira (Manuel Carneiro de Souza Bandeira Filho) mula sa orihinal na Portuges de Brazil
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Hubad

Kung ikaw ay nakabestida,
Mailap sa haraya nila
Ang mga mundong malilikot
Sa loob ng damit mong suot.

(Kaya sa liwanag ng araw
Hindi nga namin malalaman
Ang ningning ng laksang bituing
Nakatimo sa papawirin.)

Ngunit lastag ang buong gabi,
Ganap na hubad itong gabi,
Panginigin ang mga mundo,
Ang magdamag ng mga mundo.

Kumikinang ang iyong tuhod,
Kumikinang ang iyong pusod,
Kumikinang ang lahat-lahat
Na lira sa pusong makislap.

Kambal, namumurok na suso
(Gaya ng pares na ga-buto
Sa siksik, malantik na bunged
Ng katawang kaibig-ibig)

Kumikislap ang iyong dibdib.
Mga susong tirik na tirik!
Ang iyong likod! Iyong harap!
Ang makikinis mong balikat!

Pag hubad ka, ang iyong mata
Ay hubad ko ring nakikita.
Ang pagtitig mo’y tumatagal,
Gaya ng tubig na mabagal.

Sa loob ng iyong talukap
Lulutang, lalangoy, lulundag
Ako tungo sa iyong mundo
Paloob sa lahat ng iyo.

Sisisirin ko’y iyong sukdol,
Hanggang ikaw ay mapaungol;
Kaluluwa mo’y magagalak
Sa akin nang hubad na hubad.

amorsolo17

Pintura ni Fernando Amorsolo

Lunan at ang Paglalarawan ng Tagpo

Maselang gawain ang paglalarawan ng mga tagpo, lalo kung ang mga tagpo ay nagpapahiwatig ng kung anong damdamin o kaisipan mula sa isang tiyak na persona. Ang tagpo ay maituturing na ekstensiyon ng persona, bagaman ang tagpo kung minsan ay maaaring taliwas sa ipinahihiwatig ng isip, loob, at kilos ng persona. Ang tagpong tinutukoy dito ay hindi lamang ang lunan sa tula, bagkus sumasaklaw din sa kalooban o isipan ng persona hinggil sa espasyo at panahon na kaniyang ginagalawan.

Hinihingi ng pagtula ang masinop na pagpili ng detalye, at ang mga detalyeng ito—gamitan man ng mga ordinaryong salita at imahen—ay nakapag-iiwan ng bakas sa guniguni ng mambabasa. Heto ang isang halimbawa ng paglalarawan na mula kay Porferio Requinto sa kaniyang tulang “Apat na Alimpungat”:

Apat na Alimpungat
ni Porferio Requinto

I.
Pulang langit sa asul na karagatan.
Humahapon sa atin ang araw.

II.
Hininga sa hininga.
Halos eternal.
Kasing lalim ng dilim.

III.
Matamang pagbabantay ng buwan.
Habang buhay hinabol ng gabi ang umaga.

IV.
Pila ng mga poste.
Saan sa karimlan patungo ang liwanag?
Magagawa ba nating makabalik?

Mahalagang pansinin ang pamagat ng tula. May apat na alimpungat na nais ipahiwatig ang tula. Ang unang yugto ay kakatwang pag-aagawan ng kulay ng langit (pula) at dagat (asul), samantalang ang pangmaramihang persona ay mahihinuhang sinisigan ng araw. Pambihira ang ganitong tagpo, na waring ang persona ay nasa hanggahan ng panaginip at realidad, at ang araw ay waring sumisiping sa persona para maganap ang di-inaasahang ekstasis ng karimlan. Ang ikalawang yugto naman ay tipid na tipid ang deskripsiyon, na ang paghabol sa hininga ay sinlalim ng dilim. Dito ang lunan ay muling sumasanib sa persona. Pagsapit sa ikatlong yugto, ang alimpungat ay lumihis sa labas ng silid at natuon sa buwan, at sa pagsasadula ng siklo ng pagbabago ng oras. Maaaring ang yugtong ito ay panuhay sa dalawang naunang yugto, bagaman masasabing marupok ang “pagbabantay ng buwan“ na mahihinuhang ang binabantayan ay ang pagtatalik ng persona. Samantala, ang ikaapat na yugto ay nakatuon pa rin sa labas ng katauhan ng persona, at ipinahiwatig ang nakahihindik na tagpo ng karimlan sa personang mahihinuhang kausap ang kaniyang kasintahan o kabiyak.

Mapapansin sa tula ni Requinto na ang “alimpungat“ ay maaaring sipatin bilang magkakabukod na pangyayari ngunit magkakaugnay. Ang inaasahang liwanag na maidudulot ng poste ng koryente sa ikaapat na yugto ay hindi sapat upang punuan ang kahungkagan o kawalang-katiyakan sa sarili ng persona. Ang dalawang magkasunod na retorikang tanong ay mahihinuhang walang sagot, at masasagot lamang ito sa pamamagitan ng pahiwatig ng persona. Ang alimpungat sa tula ay maiisip na biglang pagkatanto sa mga nagawa ng persona, na maaaring tinitingnan ang sex bilang bawal o wala sa panahon. Mahirap arukin ang “pagbabalik“ dahil hindi naman ipinahiwatig sa tula kung saan nagmula ang persona, at mahihinuha lamang na maaaring galing ang persona at ang tiyak nitong kausap malapit sa dalampasigan. Ang tanong na “Saan patungo patungo ang liwanag?“ ay hindi talaga nakatuon sa kalikasan, kundi sa kalooban ng persona. Ang dilim na taglay ng persona ang maaaring nagnanasa ng liwanag, at ang liwanag na ito ay maaaring kaugnay ng sex o kaya’y marubdob na pagmamahal.

Maiiba naman ang rendisyon ni Charles Bonoan Tuvilla sa kaniyang tulang “Sa pananampalataya“:

Sa Pananampalataya
ni Charles Bonoan Tuvilla

Lumabas ka nang kumapal ang pagtitipon. Isa pa,
hindi mo matalikurang narito ang kasalanan,
nag-aanyong paniki, nakasabit patiwarik

sa inyong ulunan. Sinalubong mo ang mga huling
dumating, silang nagpalusong rin
ng daliri sa bukal ngunit ang nasalok ay

alikabok. Miyerkules de senisa. Naghukay ka
ng masisindihan sa iyong bulsa; hindi mo
mabugaw ang itim sa iyong lalamunan.

Nang nakita mong may namahingang
kulisap sa bukas na palad ng isang rebulto, tila
hinihintay mo itong ikulong, tirisin ng poong-

bato; na ito’y magkuyom-kamao. Tumalikod ka
at sumabay sa mga pupungas-pungas
na mga anino subalit ikaw lang ang yumuyuko,

ikaw na may malinis na noo.

Sa tulang ito, ang tagpo sa loob ng simbahan ay maglalaro sa guniguni ng personang nasa ikatlong panauhan. Masasabing omnisyente ang nagsasalita sa tula, at sa kaniyang pananaw ay ilalarawan ang madulaing tagpo sa loob ng simbahan at ang paglalarawan sa mga deboto, na pawang minamasid din ng persona. Ang panahon ay Miyerkules de senisa, nag-uunahan ang mga tao sa pagtitika, samantalang ang persona ay naisip na ang kasalanan ay nasa loob ng simbahan o nasa hanay ng mga mananampalataya. Ang kasalanan ay iwinangis sa paniki, na ang nakatiwarik na anyo ay maaaring pahiwatig ng pagtulog o kaya’y pagmamasid nang pabaligtad sa daigdig. Ang persona ay maaaring sipatin na ibig manigarilyo at pawiin ang paninikip ng lalamunan, o kaya’y nais magsindi ng kandila para isagawa ang kaugalian. Susuhayan ang ganitong hulagway ng kulisap sa palad ng rebulto, ngunit ang gayong tagpo ay tutumbasan ng pahiwatig ng poot imbes na pagkalinga. Mahihinuha ang pagtanggi ng persona na magpalagay ng krus na abo sa noo, at ang gayong gawi ay doble-talim: una, pagsalungat sa mga debotong nagpapakrus sa noo ngunit mapagbalatkayo; at ikalawa, pagtatanghal ng kalinisan ng budhi nang salungat sa itinatadhana ng tradisyon ng Kristiyanismo.

Malikot ang imahinasyon ng tula. Ang persona ay tumitingkad sa pagpasok sa loob ng simbahan, sa pagmamasid sa mga deboto at rebulto, sa pagtingala sa bobeda, at paglabas pasalungat sa agos ng mga tao. Banayad ang pahiwatig ng paghihimagsik (i.e., pagtalikod ng persona), dahil maaaring may pambihirang sensibilidad ang persona para mabatid na nasa simbahan ang kasalanan, at ang kasalanang ito ay maaaring pagsasadula ng paglilitis, pagpapahirap, at pagpapako kay Hesus (tao) bago naging Kristo (tagapagligtas). Paanong nabatid ng persona na nasa loob ng simbahan ang kasalanan? Ang gayong kabatiran ay maaaring hitik sa prehuwisyo o kaya’y ganap na pagkatanto sa mga pangyayari, at posibleng siya ay isa ring matapat na alagad ng simbahan. Maaaring ang persona ay isa ring Kristo, ngunit hindi niya ililigtas ang mga deboto. Lalabas siya ng simbahan bilang pagtutol sa balighong kalakaran. Tiyak na tiyak niya na ang kaligtasan ay nasa loob ng sarili imbes na umasa sa pangako ng di-tiyak na kalangitan, ngunit walang makapapansin sa kaniya kundi ang omnisyenteng tapaglahad sa tula.

Ang paglalarawan ng tagpo ay hindi lamang pagkatalogo ng mga sunod-sunod na pangyayari. Ang paglalarawan ng tagpo ay hindi pagtitipid ng mga salita para ipaubaya sa mga mambabasa ang anumang pagbasa sa akda. Ang paglalarawan ng tagpo ay lalong hindi paglulubid ng mga salita nang walang direksiyon. Ito ay may kaugnayan din sa komplementaryong ugnayan ng pook, espasyo, at panahon na pawang ginagalawan ng persona, at nagtatakda kung paano palilitawin ang damdamin o kaisipang nais ipahatid ng persona ng tula. Ang lunan, kapag iniangkop sa persona, ay lumalabas sa malamig nitong lagay, nagkakaroon ng kulay, at nagpapatindi sa anumang pahiwatig na ibig iparating ng tula.

Pag-ibig at Romansa sa mga kuwento ni Agustin C. Fabian

Sumapit sa yugto ang lingguhang magasing Liwayway sa pambihirang produksiyon ng mga kuwento ng romansa at pag-ibig noong mga huling taon ng dekada 1950 hanggang dekada 1990. Ang nasabing tema ang kakagatin ng madla, at tutugunin naman ng sari-saring pagdulog ng mga manunulat at editor na kung hindi kawani’y regular na tagapag-ambag sa Liwayway at sa mga kapatid nitong publikasyon. Karaniwang gumagamit ng sagisag-panulat ang mga batikang editor at manunulat, at maibibilang dito si Agustin C. Fabian na naging punong patnugot. Ginamit ni Fabian ang mga sagisag panulat na “M.S. Martin,” “A.Fernandez,” “Felisisimo A. Cortes,” at “F. Bani,” at sumulat ng mga tinatagurian ngayong kuwentong popular. Isa pang tanyag na manunulat, si Liwayway A. Arceo, ang nagpasikat sa mga sagisag-panulat na gaya ng “Lilia Ablaza” at “Lydia Balmori.”

Walang kamatayang pag-iibigan ng magkasintahan at mag-asawa ang pinapaksa ng maiikling kuwento ni A.C. Fabian na nagkukubli sa sagisag-panulat sa Liwayway.

Payak ang pagdulog sa mga kuwento. Karaniwang naglalaro sa dalawa o tatlong tauhan ang kuwento, at sa mga tauhang ito ay pipigain ang mga damdaming may kaugnayan sa panliligaw, pagsasama, paghihiwalay, at pagbabalikan ng dalawang tao na nahulog ang loob sa isa’t isa. Ang panliligaw ay karaniwang may bahid ng pagpaparamdam at hitik sa ligoy na pawang nakaugalian ng mga Filipino. Animo’y laging kimi ang lalaki, at ang babae’y hindi makawala sa tadhanang kailangang hintayin ang magiging pagdulog ng lalaki sa kaniya. Gayunman, nagkakaiba-iba lamang ang wakas, dahil hindi lahat ng kuwento ay nagkakabalikan ang magkasintahan o mag-asawa sa dulo ng salaysay.

Maihahalimbawa ang “Sampung Taong Nagdurusa” ni A.C. Fabian na kuwento ng mag-asawang ang babae’y mayaman at ang lalaki’y mahirap. Si Angel ay magsisikap makatapos at magtrabaho bilang doktor, at sampung taong nawalay sa asawang si Teresa upang makaipon ng sapat na salapi para sa kinabukasan ng kanilang anak. Aakalain ni Teresa na may ibang babae si Angel, ngunit ang totoo’y abala lamang ito sa trabaho sa ospital, bukod sa pribadong praktis. Magbabalik si Angel kay Teresa sa dulo ng kuwento, at mangangako sa esposang hindi na muli silang magkakahiwalay. Sa akdang ito, ang lalaki ay ipinamalas na may tapat na pagmamahal sa kabiyak, at ang pag-ibig ay pinatitimyas ng malaong pagkakawalay sa minamahal. Natutumbasan ng ginhawa ang sakripisyo, hindi lamang sa panig ng lalaki, bagkus maging sa panig ng babaeng naghihintay.

Isa pang halimbawa ng kuwento ng paghihiwalay ang “Ni Kailanman.” Sa pagkakataong ito, ibubukod ni A.C. Fabian ang mga tauhang may makaluma at makabagong pananaw sa sex. Magkasintahan sina Mamerto at Leonor, gayunman ang kanilang pagsasama’y nagkakaroon ng di-pagkakaunawaan pagsapit sa paksa ng sex. Ibig ni Mamerto na makasiping ang sinumang babaeng nais niya, ngunit ayaw naman ni Leonor pumayag hangga’t hindi pa nakakasal. Nang lumaon, kaiinisan ni Leonor ang pagiging batang-isip ni Mamerto, hihiwalayan ito, at magbabalik sa piling ng dating kasintahang si Ernesto na nanatiling maginoo at responsable sa buhay. Ang ganitong paksa ay mainit lalo sa pagsulak ng Amerikanisasyon noong dekada 1950, at mapapansin sa akda ni A.C. Fabian ang matinding pagpapahalaga sa puri at dangal kahit ipinalalaganap ng mga Amerikano ang makabagong gawi hinggil sa mga relasyong seksuwal.

Sa kuwentong “Napilay si Edeng” ni A.C. Fabian, itinampok naman ang magkaibang katangian ng dalaga: isang dalagang taganayon at isang dalagang tagalungsod. Si Abelardo, na isang abogado, ay tinamaan ng sakit sa baga at umuwi sa kaniyang lalawigan. Makikituloy siya sa isang kaanak, at aalagaan ni Edeng na iibigin ng binata. Ngunit darating si Luisita upang sunduin ang lalaki. Dahil ayaw ni Edeng na mapawalay sa binata, gumawa ito ng paraan para maaksidente, at siyang dadaluhan naman ni Abelardo. Sa wakas, hindi sasama ang lalaki kay Luisita at pipiliin ang mapagkandiling dalagang taganayon. Sa kuwentong ito, ginamit ni Fabian ang bisa ng siste, at ipinakita rito na bagaman hindi tahasang naghahayag ng saloobin si Edeng ay mahahalata ni Abelardo ang tunay nitong niloloob sa kaniya.

Maiuugnay ang kuwentong ito sa kuwentong “Baka Ka Matulad,” na ukol pa rin sa panliligaw. Nanliligaw si Pilo kay Tisya, ngunit hadlang sa kaniyang balak si Tibo na ginagamit ang lakas upang sindakin si Pilo para huwag nang manligaw pa sa babae. Ikinuwento ni Tatang kay Pilo ang kaniyang karanasan nang nanliligaw pa sa kaniyang kasintahan, at ang nakatatawang pangyayaring nahubuan si Tatang ng salawal nang gabing makikipagtunggali sa manliligaw na ibig siyang sindakin. Mabuti na lamang at sumaklolo ang babae, na magaling sa arnis, at pagkaraan ay sila ang magkakatuluyan bilang mag-asawa. Sa kuwentong ito, ginamit ni Fabian ang punto de bista ni Tatang para payuhan si Pilo, at naglalarawan ng pagmamahal ng babae sa lalaking sasaklolohan sa oras ng kagipitan. Ipinapakita rin dito na hindi nakukuha sa dahas ang babae, bagkus sa matapat na panliligaw. At taliwas sa nakagawiang pananaw, ang babae ay maaari ding maging tagapagligtas ng lalaki kahit sa gitna ng panganib o kapahamakan.

Isa pang kuwento ni A.C. Fabian, ang “Magsabi ka muna,” ay tungkol muli sa panliligaw. Si Adong, na dalawang linggong nagbakasyon sa lalawigan, ay inakala ng babae na may asawa na dahil may edad na’t palaging may kasamang bata. Ang batang iyon pala ay mga pamangkin ni Adong. Nang magbihis si Adong at puntahan sa parmasya ang dalaga’y napahanga ang dalaga ang itsura ng binata, ngunit gaya ng dapat asahan, hindi agad sasagot ng oo ang babae, bagkus kinakailangan munang humingi ng permiso si Adong sa magulang ng dalaga kung ibig manligaw. Sa kuwentong ito, pinahahalagahan ang bisa ng panliligaw, at sinumang seryosong lalaki’y dapat umaakyat ng ligaw sa tahanan ng babae at hindi dinaraan ang babae sa ligaw tingin lamang, o kaya’y sa pagteteks sa selfon o pagkikipagkudkuran (internet chatting) gaya ng nagaganap sa kasalukuyan.

Kapansin-pansin sa mga kuwento ni A.C. Fabian ang laging pagsusumikap ng lalaki upang patunayan ang sariling kayang magtagumpay sa piniling propesyon, gaya sa mga akdang “Napakalurit na Paglalaga ng Mais” na hinggil kay Talyong estudyante sa medisina at napagkamalang kuripot ng mga dalaga; “Ayos na Kami” na tungkol kay Nestor na valedictorian na tumakbong alkalde pero ibinigay ang pagkakataon sa kababatang si Melanio at isang pangunahing dahilan ang tungkol sa babae; “Bilanggo” na hinggil kay Damian Silaw na dating dukha na nilait ng magulang ng babaeng nililigawan, at pagkaraan ay yumaman at ibig maghiganti sa pamamagitan ng pag-angkin sa katawan ni Elvira na naghirap dahil sa pagkakasakit ng ama.

Ang ibang kuwento ni A.C. Fabian ay pumapaksa sa kaso ng sapilitang pagpapakasal, at ang pagtutol ng babae hinggil dito. Maihahalimbawa ang “Mula sa Pusod ng Dagat,” na isinalaysay ang pagtatangkang pagpapatiwakal ng isang binata at isang dalaga sa dagat ngunit kapuwa sila magbabago ng isip. Isasama ni Delfin sa bahay si Petring, aalagaan ngunit hindi titingkiin. Matutuklasan ng magulang ni Petring ang kinaroroonan nito, at yayayaing umuwi, ngunit tatanggi si Petring dahil ayaw magpakasal sa inireretong lalaki ng kaniyang magulang. Mababatid ni Delfin na nahulog ang loob ng dalaga sa kaniya, at sa bandang huli’y magkukusang kausapin ang mga magulang ni Petring upang pakasalan ito. Sa ganitong kuwento, pinahahalagahan ang kasal, at tinitingnan lagi ang kasal na lulutas sa problema ng babae at lalaki. Ngunit ang pagpapakasal ay dapat nagtataglay ng magkabiyak na elemento: ang kapasiyahan ng babae at ang kahandaan ng lalaki.

Hindi lahat ng kuwento ni A.C. Fabian ay masaya ang wakas. Sa kuwentong “Sa dako pa roon,” nakilala ni Augusto ang isang babaeng mananayaw sa bar, at iuuwi sa bahay, bibigyan ng luho at pangangailangan, hanggang umabot ang sandaling magkukusa ang babae na umalis sa bahay ni Augusto dahil ayaw nitong magpabigat sa buhay ng lalaki. Sa yugtong ito, lumiliit ang pananaw ng babae sa kaniyang sarili dahil sa pagiging sex worker, at si Augusto na isang propesyonal ay matatanaw na hindi bagay o kapantay ng babae. Ang paghiwalay ni Lagrimas kay Augusto ay senyales ng pagbasag sa paniniwalang hindi sa lahat ng pagkakataon ay tagapagligtas ang lalaki, at kayang magsakripisyo ng babae, bukod sa may dignidad ito kahit sa pagpapasiyang mamuhay nang mag-isa huwag lamang malagay sa alanganin si Augusto.

Kataliwas ng nasabing kuwento ang “Bagong Sapatos” ni A.C. Fabian na ukol naman sa pagsasakripisyo ni Elias upang makaipon at mabigyan ng regalo at kaaya-ayang buhay ang kaniyang pamilya. Titipirin ni Elias ang kaniyang baon, at inakala ng kaniyang asawang nambababae ito, ngunit iyon pala’y ginagawa ni Elias ang pagtitipid para maibili ng mga regalo sa Pasko ang kaniyang buong mag-anak. Matamis ang rendisyon nito, at kung uulitin ay makalilikha na ng arnibal. May iba pang kahawig na kuwento na sinulat ng ibang manunulat, gaya nina Benigno R. Juan at Benjamin P. Pascual na ukol din sa sapatos ang lalabas pagkaraan sa Liwayway, ngunit ang magiging tauhan ay magiging bata, o anak at magulang.

May ibang kuwento lamang si A.C. Fabian, gaya ng “Dula ng Buhay” na nagsalaysay ng isang tagpo sa dyip, na sakay ang isang magandang babae at natipuhan ng isang binata. Mabubunyag sa wakas na ang babae pala’y lukaret, at galing sa Mental Hospital, at maiiwan ang binatang di-makapaniwala sa pangyayaring ikinuwento ng tsuper na kakilala pala ang naturang dalaga. Sa kuwentong ito, nililinang ang pagiging muslak [i.e., naive] ng binata, na nabibiyak wari ang isip sa libog at di-maipaliwanag na pagkabighani sa babaeng misteryosa. Mababaw ang kuwentong ito, at hinuha ko’y paningit lamang sa Liwayway.

Sa kabuuan ay napakagaan ng pagdulog ni A.C. Fabian sa kaniyang mga kuwento. Mabibilis ang pihit ng mga pangyayari, at kapupulutan ng aral ang ibang piyesa, bagaman ang iba’y lumilihis sa kumbensiyonal na pananaw hinggil sa dapat maging papel ng babae at lalaki sa lipunan, o kaya’y sa loob ng tahanan.