Advertisements

“Ang Sugat,” ni Adonis (Ali Ahmad Said Esber)

Ang Sugat

Salin ng tulang “The Wound” ni Adonis (Ali Ahmad Said Esber), batay sa salin sa Ingles ni Khaled Mattawa.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

1.
Ang mga dahong nahihimbing sa lilim ng simoy
ang barko ng mga sugat,
at ang mga panahong gumuho’t tumabon sa isa’t isa
ang kadakilaan ng sugat,
at ang mga punongkahoy na umaahon sa mga pilik
ang lawa ng sugat.
Ang sugat ay matatagpuan sa mga tulay
na nagpapahabà ng libingan,
at ang pagtitiis ay umiiral nang walang katapusan
sa pagitan ng mga pasig ng ating pag-ibig at pagyao.
Ang sugat ay isang senyas,
at ang sugat ay isa ring salupungan.

2.
Sa wikang sinakal ng mga kumakalembang na batingaw,
inihahandog ko ang tinig ng sugat.
Sa bato na nagmumula sa malayo
sa tuyot na daigdig na nadudurog na alabok
sa panahong isinasakay sa mga lumalangitngit na trineo,
sinisindihan ko ang siga ng sugat.
At kapag nagliliyab sa loob ng aking damit ang kasaysayan,
at kapag tumubò ang mga asul na kuko sa aking mga aklat,
sisigaw ako sa sandaling iyon,
“Sino ka? Sino ang nagpadpad sa iyo
sa aking básal na lupain?”
At sa loob ng aking aklat at sa aking básal na lupain
ay tititig ako sa pares ng matang nabuo mula sa alabok.
Narinig kong nagwika ang kung sinong tao,
“Ako ang sugat na isinilang,
at lumalagô gaya ng paglagô ng iyong kasaysayan!”

3.
Tinagurian kitang ulap,
ang sugat ng lumilisang kalapati.
Tinagurian kitang aklat at panulat
at dito’y sinisimulan ko ang diyalogo
sa panig mo at ng sinaunang dilà
sa pulô ng mga aklat
sa arkipelago ng sinaunang taglagas.
At dito’y nagtuturò ako ng mga salita
sa hangin at sa mga palma,
O sugat ng lumilisang kalapati!

4.
Kung mayroon akong pantalan sa lupain
ng mga pangarap at salamin, kung may barko ako,
kung may mga labî ako ng lungsod
sa lupain ng mga bata at nangagsisitangis,
naisatitik ko sana ang lahat ng ito para sa sugat,
isang awit na gaya ng sibat
na tumatagos sa mga punongkahoy, bato, at langit,
sinlamyos ng tubig
na hindi mapipigil, at nakayayanig, gaya ng paglupig.

5.
Ulanin ang aming disyerto
O daigdig na pinalamutian ng pangarap at pag-asam.
Bumuhos, at gulantangin kami, kami, ang mga palma ng sugat,
hiklatin ang mga sanga mula sa mga punongkahoy ng sinumang ibig
ang pananahimik ng sugat, na nakahiga nang gising,
at nakatitig sa malalantik na pilik at malalambot na palad.

Daigdig na pinalamutian ng pangarap at pag-asam
daigdig na nahuhulog sa aking kilay
tulad ng hagupit na nagbabakás ng isang sugat,
huwag nang lumapit pa—ang sugat ay lalong matalik—
Huwag akong tuksuhin, dahil ang sugat ay higit na marikit.
Lumipad sa mga nakaraang kaharian
ang mahika ng iyong paningin—
ang sugat ay naglandas palampas doon,
lumagpas at ni hindi nag-iwan ng isang layag
upang mang-akit ng kaligtasan, at hindi nag-iwan
ng kahit isang pulô.

Advertisements

“Awit ng Taglagas sa Tagsibol,” ni Rubén Darío

Awit ng Taglagas sa Tagsibol

salin ng “Cancion de Otoño en Primavera,” ni Rubén Darío.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

Kabataan, ang dibinong kayamanang
maglalahò at hindi na magbabalik!
Ibig ko mang lumuha pa’y itong taglay
Ng puso ko’y walang lakas na tumangis. .  .

Ang puso ko’y lubhang hitik sa bituing
Marami ang kasaysayang di masabi—
Siya’y paslit sa daigdig na ituring
na pasakit at magdusa’y anong dami!

Purong sinag siyang tuwa sa umaga
at may ngiti ng bulaklak pagkaambon;
Buhok niya’y tila gabing tinamasa
ang karimlan at kalisúd na umahon.

Mahiyain at tahimik, ako’y paslit
na di kayang gawin yaong ibang kási.
Pag-ibig ko sa kaniya’y abot-langit:
Ang tambalang Erodiyas at Salomé. .  .

Kabataan, yamang taglay ng Maylikha,
Naglaho ka sa piling ko mula noon!
Ibig ko mang lumuha pa’y di magawa,
At lumuha’y hindi batid kahit ngayong

Ang kabila’y higit namang sensitibo
mapayapa, mapagmahal, at matatag
Taglay yaong pagnanais na matamo
ang pag-ibig na mahirap nang matuklas.

Sa kabila ng kaniyang kahinhinan
Kung umibig siya’y ano’t isang lihim:
Ang patadyong niyang suot na makulay
ay nagkubli ng babaeng nababaliw. . .

Kabataan, yamang taglay ng Maylikha,
Naglaho ka sa piling ko mula noon!
Ibig ko mang lumuha pa’y di magawa,
At lumuha’y hindi batid kahit ngayon.

Ang labi ko ay ninasa niyang kunin
At nabuwang naman ako nang tumusok
Sa puso ko ang kaniyang mga pangil—
walang hanggan ang kaniyang halik, yapós.

Libog niya ay tila ba lumalabis;
Puso niya ay lagablab sa buhay ko;
Bawat haplos niyang mula nang magtalik
Ay hanggahang walang tuldok sa espasyo.

Inakala niyang walang pagkaluoy
yaong aming lamán, mula sa Lemlunay;
Di inisip kung maglaho sa tagsibol
ang kay-raming bulaklak na makukulay.

Kabataan, yamang taglay ng Maylikha,
Naglaho ka sa piling ko mula noon!
Ibig ko mang lumuha pa’y di magawa,
At lumuha’y hindi batid kahit ngayon.

At ang iba! Sa maraming klima mula
Sa malayong mga pook at lupalop
Ay palabas nitong aking mga tugma
Ang pangarap na babaeng niloloob.

Hinanap ko ang prinsesa ngunit bigo,
At naghintay nang naghintay siyang hapis.
Ang tadhana ay malupit, pumapasò.
Di darating ang prinsesang umaawit.

Ngunit kahit makulimlim ang panahon,
Ang pag-ibig sa kaniya’y walang maliw.
Ubanin man ako’y handang makalikom
niyong libong rosas doon sa may hardin.

Kabataan, yamang taglay ng Maylikha,
Naglaho ka sa piling ko mula noon!
Ibig ko mang lumuha pa’y di magawa,
At lumuha’y hindi batid kahit ngayon.

Akin pa rin, gayumpaman, ang Liwayway!

“May Babaeng Naghihintay sa Akin,” ni Walt Whitman

salin ng “A Woman Waits for Me,” ni Walt Whitman.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

May Babaeng Naghihintay sa Akin

May babaeng naghihintay sa akin—taglay niya ang lahat, walang pagkukulang,
Ngunit kulang ang lahat, kung wala ang pagtatalik, o kaya’y kung kulang
ang umedad ng tamang lalaki.

Taglay ng sex ang lahat,
mga láwas, kaluluwa, pruweba, puresa, delikadesa, resulta, promulgasyon,
awit, utos, kalusugan, dangal, hiwagang maternal, gatas na seminal;
Lahat ng pag-asa, benepisyo, handog,
Lahat ng silakbo, pag-ibig, kagandahan, tuwa ng lupain,
Lahat ng gobyerno, hukom, diyos, sinundang tao ng lupain,
Bihag sila ng sex, bilang bahagi ng sarili, at ng katwiran ng sarili.

Di nahihiya, ang lalaking kilala ko at kinikilala ay batid ang linamnam ng sex,
Di nahihiya, ang babaeng batid ko at kinikilala ay tanggap ang taglay niya.

Ngayon ay lalayô ako sa mga walang tinag na babae,
Makikipisan ako sa kaniyang naghihintay sa akin, at sa mga babaeng
maiinit ang dugo at sapat para sa akin;
Nakikita kong nauunawaan nila ako, at hindi ako itinatakwil;
Nakikita kong karapat-dapat sila sa akin—ako ang magiging malakas na bana
ng mga babaeng ito.

Sila ay hindi mababà kaysa akin,
Nasunog ang kanilang mukha sa maningning na araw at hihip ng simoy,
Taglay ng kanilang lamán ang matandang dibinong lambot at tatag,
Alam nilang lumangoy, gumaod, sumakay, mambuno, tumudla, tumakbo,
sumapol, umatras, sumulong, sumalungat, ipagtanggol ang sarili,
Sila ang sukdulang bunga ng sariling pagpapagal—sila ay panatag, malinaw,
hawak ang sarili.

Hahatakin ko kayong palapit sa akin, o mga babae!
Hindi ko kayo mapawawalan, gagawa ako ng mabuti sa inyo,
Ako ay para sa inyo, at kayo ay para sa akin, hindi lámang para sa akin,
bagkus sa kapakanan ng iba;
Nakabalot sa inyong paghimbing ang mga dakilang bayani at makata,
Ayaw nilang mapukaw sa hipo ng sinumang tao kundi sa akin lámang.

Tanging ako, o mga babae—Ako ang lumilikha ng sariling landas,
Ako ay mahigpit, matalas, malaki, at di-mabubuyo—ngunit mahal ko kayo,
Hindi ko kayo sasaktan nang higit sa kinakailangan ninyo,
Isinasalin ko ang mga bagay para magsimula ng mga anak na angkop
sa Mga Estadong Ito—idiniriin ko ang mababagal, magagaspang na láman,
Inihanda ang sarili sa magaganap—nakinig ako sa mga panambitan,
Hindi ako makaaatras hangga’t hindi nailalagak ang matagal nang naipon
sa aking kalooban.

Sa pamamagitan ninyo ay naipaaagos ko ang mga sinikil na ilog ng sarili,
Ibinabalabal ko sa inyo ang laksang taong darating,
Sa inyo ay pinasisibol ko ang pinakamamahal sa akin at sa America,
Ang mga patak na dinalisay mula sa inyo ay lalagong mabagsik at atletikong
dalaga, bagong artista, musiko, at mang-aawit,
Ang mga sanggol na ipinagbuntis ninyo ay magsisilang din ng kanilang anak,
Hihingin ko ang mga perpektong tao mula sa aking mga ginugol na pag-ibig,
Inaasahan ko na magsasanib-sanib sila, gaya ng pagsasanib natin ngayon,
Bibilangin ko ang mga bunga ng rumaragasang ulan ng mga ito,
gaya ng pagbilang sa mga bunga ng rumaragasang ulang bigay ko ngayon,
Hahanapin ko ang mapag-arugang sibol mula sa pagsilang, búhay, kamatayan,
inmortalidad, na mapagkandili kong itinatanim ngayon.

“Ang Paghihiwalay,” ni Marceline Desbordes-Valmore

Salin ng tulang “Les Séparés” ni Marceline Desbordes-Valmore ng France.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Ang Paghihiwalay

Huwag sumulat—Malungkot ako’t ibig yumao.
Lungting tag-araw kung malayo ka’y labis ang dilim.
Ang maabot ka’y di kayang gawin nitong kamay ko;
Pusong sugatan ay waring sapol hanggang ilibing.
Huwag sumulat!

Huwag sumulat—Matuto nawa tayong mamatay.
Sarili’t Diyos ay tanungin mo kung mahal kita!
Ang lumayo ka’t sabihing tapat na ako’y mahal
Ay tila langit kahit ang langit ay di makita.
Huwag sumulat!

Huwag sumulat—Ang iyong anyo ay nasa isip;
Nasa gunita ang iyong tinig na tumatawag!
Sariwang batis na di mainom ay isadibdib;
Sulat-kamay mo’y salitang tulad ng anyong tatak.
Huwag sumulat!

Huwag sumulat kung titik nito’y ayaw makita
Ang iyong tinig ay tagos hanggang sa aking puso;
Nakikita ko ang lipad nito sa ngiti’t damá,
Waring halik mo’y sa aking dibdib ay nakisuyo.
Huwag sumulat!

Marceline Desbordes-Valmore

Marceline Desbordes-Valmore

“Tula mula sa Bilangguan,” ni Mohammed al-Ajami

salin ng “Poem from a Prison Cell” ni Mohammed al-Ajami ng Qatar.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Tula mula sa Bilangguan

Mohammed al-Ajami

Ang isipan ko ba o ang aking loob ang naglaho
sa inyo, o lupaing Arabe, ang baláy ng aking mga kaaway?
Kung binihag ninyo ang aming isip sa batas at katwiran
kung iginalang ninyo ang aming kuro-kuro,
marahil ay kikipilin ninyo rin ang aking puso
Sino ako? Huwag itanong ang mga araw ukol sa akin—
Ako’y walang silbi kundi maging bilanggo
sa isang nakabukod na selda
Ito ang aking bansa, ang pandarahas ang tanging
umaagaw ng aming mga karapatan
Dito, ang kamangmangan ang nagtatadhana
ng aming mga paniniwala
Dito, ang taumbayan ay walang tinig, at hindi
maisatitik ang wika ng panunuligsa
Bayan ko, kung ang kaliwanagan ay humihingi
ng patawad, hindi ako hihinto sa paghingi ng tawad
Sabihin sa inyong mga anak, sa silangan at kanluran,
—at patuloy na sabihin sa kanila, hanggang
ang mga ibon ay awitin yaon sa mga sanga—
na ang mga mamamayang walang kuro-kuro
ay tila kawan ng mga hayop na nauuhaw
ngunit walang kamalay-malay sa karatig na oasis
Ipaglaban ang inyong mga pananalig: ito ang paraan
kung paano sumakay ng kabayo at humawak ng sandata
laban sa pinunong ang hangad ay mang-api
at hinuhubog ang inyong katahimikan
sa ngalan at katwiran ng kawalang-katarungan
Sabihin sa kanila, na ako, suwail, masigasig
ay walang kaparis sa aking tagumpay at kabiguan
Maaaring dinungisan ng panahon ang aking dangal
ngunit hindi madali para sa panahon na itali ako
Panginoon ng mga dukha, sino kayo kung ihahambing
sa mga kaharian ng taumbayan ng Ibn Ad
sa Iram, na lungsod ng mga haligi,
na winika ng Maykapal sa kaniyang Paghuhukom?
Hindi ka naging matapat, mapagbalatkayong propeta
bagaman ikaw, gaya ni Hesus, ay nagsalita sa sabsaban
Sinugatan mo ang katotohanan, at ang aking magiting
na pagsunod ay yumao, at nagdamit ng itiman
Paanong aasahan ang pagsunod
kung sumisigaw ka ng kawalang-katarungan?
Kung susundin ka namin, ano ang mangyayari
sa aming prinsipyo?
Kung kami’y magdarasal, sino ang aming pagdarasalan?
Sa Diyos, o sa mga alagad ng Diyos?

Walang puwang ang birtud kapag may pang-aapi
walang puwang ang bisyo sa landas ng katarungan
Sinumang nagkasala at nanlinlang ng taumbayan
ay hindi magagawang patnubayan sila
Kung walang pagkiling ang kasaysayan, sasabihin nito
kung paano mo hinanap ang kadakilaan sa poot
Humayo at maging miserable, bagaman tayo
ay hindi kailanman naging magkaaway
Iniiwasan ko ang poot, at sinasalungat lámang
ang karapat-dapat maging mga kaaway
Kung tatanungin ako makalipas ang masayang araw
sa okasyong nararapat ang mga salita ng pagmamalaki,
gugunitain ko ang kasaysayan, at magwiwika:
Noong bilanggo ako sa sariling bansa
nang itinanikala mo ang aking mga galang-galangan
kasaysayan ang nagbigay ng lakas at kumpiyansa
sa akin
Ang mga nakahihiyang tanikalang ito
ay kapangyarihan sa aking mga kamay, hindi gahum
para sa kanilang nangibabaw sa akin
Marahang ginigising ako ng mga pinto at bantay
tuwing nakakatulog ako nang napakatagal
Hindi mithi bagkus tákot
ang nagtutulak sa aking itanong ito, ang pangamba
na ang aking mga kaaway ay makita ang aking kahinaan
kapag ako’y humimbing .  .  .
bagaman hindi ko na batid
kung nakapinid ang aking paningin,
habang ako’y nananatiling gising na gising.

“Testamento ng Makata,” ni Angkarn Kanlayanapong

Salin ng tula ni Angkarn Kanlayanapong ng Thailand, at batay sa salin sa Ingles na “The Poet’s Testament” nina Sulak Sivaraksha at Hiram Woodward.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Testamento ng Makata

Ibinalabal ko ang kalangitan
Upang pawiin ang lamig
At naghapunan ng sinag-tala
Na kahalili ng kanin.
Kumalat ang hamog sa ilalim ng langit
Upang tighawin ang aking uhaw,
At umagos ang aking mga tula
Upang salubungin ang liwayway
Hanggang sa huling panahon.

Ang aking puso, na inihayin sa libingan,
Ay nagtamo ng gahum na taliwas
Sa kamunduhan; ang kaluluwa’y
Lumipad tungo sa lupain ng pangarap
Sa malayong panig ng kalawakan.
Hinanap nito ang dibinidad sa Langit
At tinangay padaigdig
Upang panatagin ang buhangin at damo,
Ibalik ang ligaya’t ibalik ang kapayapaan.

Ang layon ng paghabi ko ng mga tula
Ay iligtas ang angking kaluluwa,
Na ngayon ay nakahimlay sa agos
At daloy ng panahon.
Bagaman ang búhay na ito, na maikli,
Ay magugugol sa tumpak na oras,
Ang mga pahayag ng puso, na kumikinang
at dibino, ang mangingibabaw.

Hayaan mong ang katawan ay sunugin
Sa krematoryo nito— ang mga tulang nilikha
nang may tatag at tamis ay hindi matutunaw.
Saanmang daigdig muling isilang ang kaluluwa
Ay may pagbaha ng mariringal at banal
Na bahaghari, na may kislap ng kristal
At ningning na mamahaling bató.

Ang kawalang-tinag ay nagpapasiklab ng lugod
Sa mga salitang isinatitik,
Gaya ng mahalagang buhos ng ulan ng Langit
Na pumapawi sa init ng paligid.
Kaytamis samyuin ang búhay na ito. Ang kasunod
Ay may mga repleksiyon ng katamisan nito.

Handa kong iwaksi ang aking búhay
At talikdan nang lubos,
Ang tanging ibig ko’y mahahalagang bagay,
Ang kumikislap at ang bago.
Tiyak na ang panulaan ang pinakabanal
Na sining sa lahat, isang anyo ng mahika,
Na hinugot mula sa mamahaling kahoy,
At nahulog mula sa kalangitan.

“Ang Pamilihan sa California,” ni Allen Ginsberg

Salin ng “A Supermarket ni California,” in Allen Ginsberg ng United States of America.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Republika Filipinas.

Ang Pamilihan sa California

Ano ang iisipin ko ngayong gabi sa iyo, Walt Whitman, pag tinahak ang mga eskinita sa lilim ng mga punongkahoy nang hilo sa maláy na maláy na pagtanaw sa bilog na buwan?
. . . . . . . Sa gutóm kong kapaguran, at paghahanap ng mga hulagwáy, pumasok ako sa pamilihang neon ng prutas, habang nangangarap ng iyong listahan!
. . . . . . . Anung peras at anung malaanino! Mga pamilyang namimili sa gabí! Mga pasilyong hitik sa mga bána! Mga misis sa mga abokado, mga sanggol sa mga kamatis!—at ikaw, García Lorca, ano ang ginagawa mo sa mga pakwan?

. . . . . . . Nakita kita, Walt Whitman, walang anak, malungkuting huklubang pagpag, nanunundot ng mga karne sa pridyider at nakamasid sa mga batà ng tindahan.
. . . . . . . Nakita kitang nagtatanong sa bawat isa: Sino ang pumatay sa karneng baboy? Magkano ang mga saging? Ikaw ba ang aking Anghel?
. . . . . . . Naglabas-masok ako sa makikinang na salansan ng mga delatang bumubuntot sa iyo, at sa aking haraya’y sinusundan ng mga tiktik sa pamilihan.
. . . . . . . Tinahak natin ang mga bukás na pasilyo sa ating nakagiliwang pag-iisa at tinikman ang mga alkatsopas, inaari ang bawat nagyeyelong linamnam, at umiiwas sa kahera.

. . . . . . . Saan ka pupunta, Walt Whitman? Ipipinid ang mga pinto sa loob ng isang oras. Saan nakaturò ang balbas mo ngayong gabi?
. . . . . . . (Hinipò ko ang iyong aklat at nangarap ng ating pakikipagsapalaran sa palengke at nadama’y pagkaabsurdo.)
. . . . . . . Maglalakad ba tayo nang buong gabi sa mga hungkag na kalye? Nagdaragdag ng lilim sa dilim ang mga punongkahoy, pinapatáy ang mga ilaw sa mga bahay, at kapuwa táyo malulungkot.
. . . . . . . Maglalagalag ba tayong nangangarap ng naglahong America ng pag-ibig nang lampas sa mga bughaw na kotse sa mga lansangan, na tahanan ng ating tahimik na dampâ?
. . . . . . . Ay, mahal kong ama, pithô, malamlám na huklubang gurò, anong uri ng America ang taglay mo nang sumuko si Kharón sa paggaod at dumaong ka sa maulop na pasigan, at nakatindig na tinititigan ang bangkâ na nilalamon ng maitim na tubigan ng Leteo?

*Hindi nasunod ang pagkakahanay ng mga taludtod, sapagkat hindi ko alam ang disenyo ng WordPress para sa indensiyon ng mga salita.