“Papuri sa aking kabayo,” ni Ali Bu’ul

Salin at halaw ng tula ni Ali Bu’ul ng Somalia.
Salin at halaw sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Papuri sa aking kabayo

Lumipad ang aking sumisingasing na kabayo
Mulang baybayin ng Bulahar
Hanggang dalisdis ng Bundok Almis,
Narating ang dagat ng Harawe’t
Ang taniman ng mansanitas ng Hargeysa
Sa loob lamang ng isang hapon.
Tila nagdaraang ulap ang kaniyang tulin.
Maririnig sa kaniyang kuwadra
Ang matindi’t nakasisindak na atungal.
Hindi ba iyon gaya ng matikas na leon
Na nangunguna sa sariling pulutong?
Sa di-maliparang uwak na kapatagan
Ay dinadaig at napapaluhod niya sa buhangin
Ang mga kamelyo.
Hindi ba ito ang ekspertong amo ng kamelyo?
May guhit ng puti ang buntot niya’t
Balahibo sa batok. Maitatanong mo:
Hindi ba ito kasingrikit ng akasyang namumulaklak?

Pintura ni John Bauer.

Ilustrasyon ni John Bauer (1882-1918).

Advertisements

“Kung batid natin itong punto,” ni Roberto Juarróz

Salin ng “Si conociéramos el punto,” ni Roberto Juarróz ng Argentina.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Kung batid natin itong punto

Kung batid natin itong punto
na ang isang bagay ay mabibiyak,
na ang hibla ng mga halik ay malalagot,
na ang titig ay hindi makatatagpo ng ibang titig,
na ang puso ay lulundag sa ibang pook,
makalilikha tayo ng punto sa puntong iyan,
o kahit paano’y sumabay sa gayong pagkabiyak.

Kung batid natin itong punto
na matutunaw ang isang bagay para magbanyuhay,
na ang disyerto’y makasusumpong ng pag-ulan,
na ang yakap ay makapupukaw ng búhay,
na ang kamatayan ay sintalik ng kamatayan mo,
mailaladlad natin ang punto gaya ng serpentina,
o kahit paano’y maaawit yaon hanggang yumao.

Kung batid natin itong punto
na ang isang bagay ay malimit magiging iba,
na ang butó ay hindi malilimot ang lamán,
na ang puwente ay ina sa iba pang puwente,
na ang nakalipas ay hindi magiging nakalipas,
maiiwan ang puntong iyan at mabubura ang iba,
o kahit paano’y maitatagò iyon sa ligtas na lugar.

“Ang Bílog sa Lilim ng Batingaw,” ni Aloysius Bertrand

Salin ng “La ronde sous la cloche” ni Aloysius Bertrand (Louis Jacques Napoléon Bertrand) ng France.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas

Ang Bílog sa Lilim ng Batingaw

May matayog na gusali,
halos parisukat, naliligid ng mga guho,
at ang pangunahing tore,
na taglay ang orasan, ang nangibabaw
sa buong lawak ng kapitbahayan.

— Fenimore Cooper

Nagsayáw ang labindalawang mangkukulam na nasa bílog sa lilim ng malaking batingaw ng San Juan. Waring bagyo silang lumitaw nang magkakasunod, at sa púsod ng aking kama ay binilang ko nang may tákot ang labindalawang tinig na naglalandas sa karimlan.

Pagdaka’y nagkubli ang buwan sa likod ng mga ulap, at humampas sa aking bintana ang ulan na sinaliwan ng mga kidlat-kulog at ipuipo, habang ang mga girimpulá ay humiyaw, gaya ng mga tikling na sinibat ng ulan-banak sa kahuyan.

Ang mga kuwerdas ng aking laúd, na nakasabit sa dingding, ay nalagot; pumagaspas ang máya ko sa hawla nito; at may kung sinong mausisang kaluluwa ang naglipat ng pahina ng Roman de la Rosa na nahihimbing sa aking mesa.

Walang ano-ano’y biglang kumidlat at kumulog sa tuktok ng San Juan. Naglaho ang mga mangkukulam para gapiin ang kamatayan, at nakita ko sa malayo ang kanilang mahihiwagang aklat na nangagliliyab, gaya ng sulô sa ulingang batingaw.

Ang nakahihindik na luningning ay dumilà ng duguang apoy ng purgatoryo at impiyerno sa mga dingding ng gotikong simbahan, at lumukob sa kapitbahayan ang dambuhalang anino ng San Juan.

Umingit ang mga kalawanging girimpulá; nilusaw ng buwan ang abuhing ulap na perlas; umambon-ambon sa bubungan, at ang simoy, na binuksan ang aking nakaawang na bintana, ay naghasik ng mga talulot ng aking sampagitang niyanig ng unós.

“Pag-asam sa Kamatayan,” ni Novalis

Salin ng “Sehnsucht nach dem Tode” ni Novalis (Friedrich von Hardenberg) ng Germany.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Pag-asam sa Kamatayan

Doon sa bituka ng lupang malalim
Na bigong abutin ng sinag ng araw,
Ang poot at kirot na sumasaatin
Ang tanda ng gaan nitong paglalakbay.
Isinakay tayo dito sa baroto’t
Nang maabot natin ang langit na dulo.

Purihin ang gabing ano’t walang hangga,
Purihin ang ating paghimbing nang ganap.
Pinasiklab tayo ng bagong umaga’t
Tayo’y pinarupok ng pusong may sugat.
At hindi na tayo kung saan sasapit,
Ibig lamang natin kay Ama magbalik.

Ano ang gagawin sa mundong narindí,
Mahalin nang labis, nang lantay ang loob?
Lahat ba ng luma ay dapat itabi,
Paano ang bago na ibig malubos?
Kaylungkot kung ikaw ay walang kasáma
Kahit pa may alab ang puso sa sinta.

Noong araw, noong ang pandama’y apoy
Na kung lumagablab ay di tumitigil,
Kilala ng tao ang mukha’t ang ligoy
Ng kamay ng amang ang pulso’y taimtim.
Hindi man magwika, talos ng sinuman
Ang pagsunod doon sa ugat na daan.

Noong dati, noong ang huklubang sangá’y
May mga bulaklak na hitik na hitik,
At ang mga bata’y hindi nangangambang
Magsákit, mamatáy utos man ng langit,
Magwika ang búhay at nasa’y humimok,
Kayraming nasawi nang puso’y tumibok.

Noong dati, noong bata pa ang lahat,
Diyos ay naghayag na siya’y darating.
Matapang umibig kahit pa magwakas,
Iwinaksi niyang tumakas sa lagim.
Di niya pinalis ang takot o pait,
Upang tayong lahat ay maging malapit.

Batid natin itong balisang pag-asam
Sa gabing kaydilim at tigmak sa luha.
Sa ganitong yugtong malimit temporal
Ay hindi matighaw ang uhaw sa diwa.
Kailangan nating magbalik sa íli,
Sa sagradong oras na takdang magkási.

Ano itong hadlang sa ating pagbalik?
Lahat ng inibig ay pawang yumao.
Nalibing ang talâ ng buhay na ipit
At kirot at hirap ang nasok sa noo.
Wala nang hanap pa’t iisiping lakad,
Punô itong pusò, at mundo ay lastág.

Sadyang walang hangga’t lubhang mahiwaga,
Ang sariwang ulan sa ating nilakbay—
At umalingawngaw ang lungkot sa diwa
Mula sa kung saang naglihim na bukál.
Mga mahal natin ay ibig yumao,
Para ipadala ang mithing totoo.

Pababâ at tungo sa asawang mahal,
Kay Hesus, ang tanging pitlag nitong loob,
Tiyak na sasaklob ang saplot karimlan
Sa namimighati’t umibig nang lubos.
Ibinukod tayo ng isang pangarap
At nang maikandong sa amang lumantad.

“Isang Tula ng Pag-ibig,” ni Etheridge Knight

Salin ng “A Love Poem,” mula sa koleksiyong Born of a Woman (1980) ni Etheridge Knight.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Isang Tula ng Pag-ibig

Hindi ko inaasahang ang kaluluwa ni Penelope
Ay pumasok sa dibdib mo, dahil di ako makapangyarihan
O walang takot. (Tanging ang pag-ibig ang matapang,
Ang batuhán laban sa hangin.) Umiyak at humalukipkip
Ako nang sumilip ang mga síklope sa aking yungib.

Hindi ko inaasahang mahahaba ang iyong liham
At ukol sa pag-ibig, mabulaklak at pilosopiko,
Dahil ang mga salita ay hindi ang nagbibigkis sa atin.
Tanging kailangan ko’y ang matibay na patunay
Ng iyong pag-iral para ako’y magpatuloy na mabuhay.
Ang ating pag-ibig ay batuháng sumalunga sa simoy,
At hindi malambot, gaya ng seda at puntilya.

“Ang Termino ni Nero,” ni C.P. Cavafy

Salin ng tulang “Η ΔΙΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΩΝΟΣ,” ni C.P. Cavafy (Konstantinos Petrou Kavafis).
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Ang Termino ni Nero

Hindi nabahala si Nero nang marinig
Ang hula ng Orakulo ng Delfos.
‘Mag-ingat siya sa edad pitumpu’t tatlo.’
Mahaba pa ang kaniyang panahon
Para sa layaw at kasiyahang laan sa sarili.

Tatlumpung taon lámang siya. Higit
Iyon sa maibibigay ng diyos para tiyaking
Siya’y malayò sa mga panganib na darating.
Ngayon ay magbabalik siya sa Roma
Nang pagal nang bahagya, ngunit dahil
Sa paglulustay ng mga araw sa kaluguran—
Sa mga teatro, hardin, at himnasyo. . .
Sa mga gabi sa mga lungsod ng Achea. . .
Ang sensuwal na rurok ng lastag na lawas,
.  .  . . .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  . . . . . . . . higit sa lahat. . .

Iyan ang nasasaisip ni Nero. At si Galba
Na nasa España ay ano’t palihim na nagtitipon
At nagsasanay ng kaniyang mga hukbo,
Ang matandang may edad tatlo at pitumpu.

“Ang Tatlong Ibon,” ni Jean-Joseph Rabearivelo

Salin ng “Les Trois Oiseaux” ni Jean-Joseph Rabearivelo ng Madagascar.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Ang Tatlong Ibon

Jean-Joseph Rabearivelo

Ang yerong ibon, ang ibong bákal
Na humihiwa sa mga ulap ng umaga
At nagsisikap bulagin ang mga bituin
Pagsapit ng malaganap na takipsilim
Ay nagkukubli na waring nahihiyâ
Sa kunwang yungib na likha ng diwa.

Ang ibon ng lamán, ang ibon ng pluma
Na naglalagos sa mata ng habagat
Upang marating ang buwan na nakita
Nito sa panaginip na nakabitin sa sanga
Ay bumulusok nang magkasabay
Noong gabi sa laberinto ng mga rosal.

Ngunit ang ibon na isang kaluluwa
Ay bumabalanì sa taliba ng isipan
Sa himig ng nauutal niyang tinig,
Pagdaka’y pahuhugungin ang bagwis,
Lilipad para pumanatag ang espasyo,
At magbabalik lámang sa anyong inmortal.

Kapalaran at Punongkahoy, ni Henri Michaux

Salin ng dalawang tulang tuluyan ni Henri Michaux.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Kapalaran

Kahit ngayong narito kami sa bangka, kahit ngayong lilisan ako’t naroon sa gitna ng laot, sa yugtong ang lahat ay tila sandali ng paniningil ng utang, ang kalungkutan, siya na may matapat na gunita, ay lumitaw at nagwika: “Ako ito, naririnig mo ba? Halika, at magbalik!” At tinangay niya ako, ni walang inaksayang panahon para sa pakay, hinatak ako pabalik tulad ng unti-unting pagpasok ng dila sa bibig.

Ang Ensína

Nakatagpo ko ang punong ensína, na sinlaki ng aking daliri, at ito’y nagdurusa. Sa apat nitong dahon, ang dalawa ay ganap na nanilaw na. Ang iba pa’y nakalaylay at ni walang kinang.

Wala naman akong nakitang kaaway sa kapitbahayan, ni labis na kompetisyon.

Ang ilang matitinik na kulisap ay maaaring nakapasok doon sa ensiná. Ang ensína, ano ngayon ito sa kulisap? Ano ang halaga niyan sa kulisap?

Kayâ binunot ko ang mga patay na ugat at pinigtal ang mga tuyong dahon, at itinapon kung saan.

Dapat sanang matatag iyon, ngunit ang magsimulang mamuhay muli kahit gayong wala na ang lahat, hindi na! Hindi pa rin natuto nang sapat ang punongkahoy para sa gayong pangyayari.

“Ang Pulubing Babae ng Nápoles,” ni Max Jacob

Salin ng tulang tuluyan mula sa koleksiyong Le Cornet a Des ni Max Jacob ng France.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Ang Pulubing Babae ng Nápoles

Nang mamuhay ako sa Nápoles, malimit naroon sa gilid ng pintuan ng aking palasyo ang pulubing babae, na aking hinahagisan ng barya bago ako pumasok ng kotse. Isang araw, dahil sa pagtataka na hindi man lámang ako nakatanggap ng anumang pasasalamat mula sa kaniya’y tiningnan ko ang pulubi. Nang suriin ko nang mabuti’y ang inakala kong pulubing babae ay isa palang kahon na yari sa kahoy na pinintahan ng lungti, at nagtataglay ng kaunting pulang luad at ilang bulok na saging.

 

_____________
*Batay sa saling Ingles ni John Welch, at kabilang sa koleksiyong Le Cornet a Des ang orihinal na tula sa Frances ni Max Jacob.