Sutrang Hirasol, ni Allen Ginsberg

salin ng “Sunflower Sutra” ni Allen Ginsberg ng United States of America.
salin ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Sutrang Hirasol

Naglakad ako sa baybayin ng látang saging na piyer at umupo sa dambuhalang lilim ng Katimugang Pasipikong lokomotora upang tanawin ang takipsilim sa ibabaw ng bahay-kahong dalisdis, sakâ umiyak.

Tumabi sa akin si Jack Kerouac na umupo sa sira’t kalawanging bakal na poste, ang kasama ko, kapuwa namin pinagbulayan ang parehong diwain ng kaluluwa, na malamlam at bughaw at malungkuting mata, pinaliligiran ng nangagngangalit na bakal na ugat ng mga punongkahoy ng makinarya.

Ang malangis na tubig sa ilog ay sinalamin ang duguang langit, lumubog ang araw sa ibabaw ng mga dulong rurok ng Frisco, walang isda sa gayong saluysoy, walang ermitanyo sa gayong bundok, tanging kami lamang na may nirarayumang paningin at may amats, gaya ng matatandang tambay sa baybay, pagód at wais.

Tingnan ang Hirasol, aniya, may patay na abuhing aninong katumbalik ng langit, sinlaki ng tao, nakaupo sa tuyot na rabaw ng talaksan ng sinaunang kusot.—

—Humangos akong nabighani—iyon ang aking unang hirasol, ang mga gunita ni Blake—ang aking mga pangitain—ang Harlem

at Impiyerno ng silanganing mga ilog, mga tulay na nagpapalangitngit ng Mamantikang Sandwits ni Joe, mga karwahe ng patay na sanggol, itim at gastadong gulong na nilimot at hindi na muling niretoke, ang tula ng pasigan, mga kondom at damo, mga bakal na patalim, walang isteynles, tanging tigmak sa tae at matatalas na artefakto na naglalagos tungong nakalipas—

at ang abuhing hirasol ay namaywang pasalungat sa dapithapon, marupok-rupok matamlay at maalikabok na may batik at lagkit at usok ng mga lumang lokomotora sa mata nito—

korola ng malabo-labong balibol na itinusok at bakli gaya ng gastadong korona, mga butil na nalaglag mula sa mukha nito, ang malapit-lapit mabungal na bibig ng maaraw na simoy, mga sinag- araw na pinawi sa mabuhok nitong ulo gaya ng nakabilad na kawad ng sapot,

na iniwang nakatusok gaya ng mga kamay na sumungaw sa sanga, mga muwestra mula sa ugatang kusot, mga baság na piraso ng plaster na napigtal mula sa mga itim na supling, isang patay na langaw sa tainga nito,

balakyot binugbog na matanda ka, aking hirasol,
O aking kaluluwa, mahal kita!

Ang putik ay hindi putik ng tao bagkus ng kamatayan at mga lokomotorang tao,

lahat ng damit alabok, na belo ng nagdilim na riles ng balát, ang dungis sa pisngi, ang pilik ng itim na pighati, iyang magrasang kamay o burat o umbok ng artipisyal, grabe- kaysa-dumi, industriyal—moderno—lahat ng kabihasnang naglalaway sa iyong baliw na ginintuang korona—

at yaong malabong diwain ng kamatayan at maalikabok at walang pusong mga mata at wakas at lantang ugat sa kailaliman, sa nagsanuno-sa-punsong buhangin at kusot, de-gomang dolyares na papel, balát ng makinarya, ang sikmura at lamanloob ng humahagulgol, umuubo-ubong kotse, ang mga hungkag malungkuting lata na may mga kalawanging dila baga, ano pa ang mapangangalanan ko, ang pinausukang abo ng ilang tarugo, ang mga puke ng kartilya at ang magagatas na súso ng mga kotse, ang mga laspag na puwitan ng mga silya at lambi ng mga makinang de-baterya—lahat ng ito

na pawang nagsala-salabid sa iyong binurong mga ugat—at ikaw na nakatindig sa harap ko nang nagtatakipsilim, lahat ng kariktan mo’y nasa iyong anyo!

Ang perpektong kagandahan ng hirasol! Ang perpekto ekselente magayong hirasol na umiiral! Ang matamis likas na mata sa bago’t mapormang buwan! Nagising nang buháy at sabik na dumadakma sa dapithapon na anino ng liwayway na ginintuang buwanang simoy!

Ilang bangaw ang nangagsiikot sa iyo nang walang malay sa iyong dumi, habang minumura mo ang kalangitan ng riles at ang iyong bulaklak na kaluluwa?

Kawawang patay na bulaklak? Kailan mo nalimot na isa kang bulaklak? Kailan mo tiningnan ang iyong balát at nagpasiya na isa kang baóg marungis huklubang lokomotora? Ang multo ng lokomotora? Ang espektro at lilim ng dating makapangyarihang baliw na Amerikanong lokomotora?
Hindi ka naging lokomotora, Hirasol, isa kang hirasol!

At ikaw Lokomotora, isa kang lokomotora, huwag akong limutin!

Kayâ sinunggaban ko ang kalansay makapal na hirasol at isinuksok sa tabi ko gaya ng setro,

At nagsermon sa aking kaluluwa, at sa kaluluwa rin ni Jack, at sa sinumang makikinig,

—Hindi tayo ang balát ng grasa, hindi tayo ang mga kinasisindakang malamlam maalikabok walang hulagway na lokomotora, tayo ang ginintuang hirasol sa kalooban, pinagpala ng ating sariling binhi at balboning lastag na mga lawas ng tagumpay na lumalaki sa pagiging mga baliw itim pormal na hirasol sa dapithapon, tinitiktikan ng sarili nating mga mata sa anino ng baliw lokomotorang baybaying takipsilim ng Frisco na padalisdis latang gabing inaaba-abangan mo sa iyong pangitain.

Advertisements

Ang Wakas ng Daigdig, ni Jorge Guillén

Salin ng “El fin del mundo” ni Jorge Guillén ng España.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Ang Wakas ng Daigdig

Jorge Guillén

Waring malapit na ang wakas sa mahina ang loob na naghihintay at nakatindig nang walang tinag. Ito ang Wakas at Araw ng Paghuhukom. Humahangos ang mga pangitain. Nauunawaan ang lahat sapagkat napakadilim.

Terible ang dagundong. Makinig nang mabuti. Ito na ba ang pagkagunaw? May motor ng sasakyang naglandas. Nabiyak ba ang mga semento at numipis ang hangin? May isang bahay na itinatayô. Anung baho roon! Kimika, purong kimika: nakasusukang amoy na lumalaganap, nakasusulasok.

Wala nang higit na madali kundi talikdan ang katwiran para sa apokalipsis. Walang tuksong makaaakit sa bulgar na gawi kundi ang panlulumo. Lulutasin ba nang lubos ng kamatayan ang lahat, na nakakubli sa ating pangamba, sa harap ng patuloy na pagkagunaw?

Ito ang wakas ng daigdig, ng iyong daigdig. . . Huwag mabagabag. Susian ang orasan. Lilipas pa ang milyon-milyong taon. Bagaman nagaganap ang Kasaysayan nang paikot-ikot, napakabagal pa rin ng lakad ng mga minuto. Magtiis, magtiis ang pitlag ng matris.

Pagbubulay ni Aquiles, ni Pedro Lastra

Salin ng “Reflexiones de Aquiles” ni Pedro Lastra mula sa Chile.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Pagbubulay ni Aquiles

Pedro Lastra

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Para kina María Cecilia at Julio

Batid mo na, at nasa mga tekstong pandalubhasaan
na sumisipi kay Homero,
na mananahan lámang sa sakong ko ang kamatayan.

Sadyang walang nakaaalam
kung gaano ako kalantad sa panganib,
kahit may basbas man ng grasya ng mga diyos.

Humahanga ako sa Karagatang walang dalampasigan

Salin ng bahagi ng Kitab ‘Anqâ’ mughrib ni Muhyiddin Ibn ‘Arabi mula sa España.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Humahanga ako sa Karagatang walang dalampasigan,
At sa Dalampasigang ni walang alon ng karagatan;
At sa Liwayway na hindi nalulukob ng karimlan
At sa Gabing hindi sinisilayan ng madaling-araw;
At sa Espero ng walang takdang lokalidad
Na batid ng mangmang o matalinong paham;
At sa asul na Bobedang nakaangat sa lupain,
Umiinog sa gitna nito—ang Pamimilit;
At sa mayamang lupaing walang gahum ng kupula
At walang tiyak na lokasyon, ang Lihim na nakasilid.

Inamò ko ang Lihim na hindi nagbabago ang pag-iral;
Dahil itinanong sa akin: “Ginayuma ka ba ng Diwain?”
At ang tugon ko: “Wala akong kapangyarihan ukol diyan;
Ang payo ko: Maging matiyaga habang nabubuhay.
Ngunit kung tunay na ang Diwain ay ganap naitatag
Sa aking isip, ang mga bagà na naging lagablab,
At lahat ng bagay ay sinunog sa matinding apoy,
Ang gaya nito ay hindi pa nadanas noon pa man!”
At sinabi sa akin: “Hindi siya pumipitas ng bulaklak
Na pinahahalagahan ang sarili bilang Timawa.”
“Siya na nanliligaw sa babae sa silid nito’t nang-aakit
Ay hindi iisiping napakamahal ang halaga ng dote!”

Ibinigay ko sa kaniya ang mana at siya’y ipinakasal sa akin
Sa buong magdamag hanggang pagsapit ng madaling-araw—
Ngunit wala akong nakita kundi ang Sarili. O Siya
Na aking pinakasalan—mabatid nawa ang kaniyang ibig:
Dahil ang karagdagan sa sukat ng liwanag ng Araw
Ay ang maningning na Bagong Buwan at mga Talang makislap;
Nilibak gaya ng Panahon, bagaman ang Propeta (purihin siya!)
Ay minsang naghayag sa Panginoon mo na Siya ang Panahon.

“Biyahero,” ni Dulce María Loynaz

Biyahero

Salin ng “Viajero” ni Dulce María Loynaz ng Cuba.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Katulad ako ng biyaherong sumapit
sa pantalan nang walang sumasalubong sa kaniya;
Katulad ako ng mahiyaing biyaherong naglalakad
sa piling ng mga yakap at ngiti ng mga tao
na hindi para sa kaniya. . .
Katulad ako ng nag-iisang biyahero
na itinataas ang kuwelyo ng kaniyang abrigo
para labanan ang ginaw sa kaylawak na baybay.

Malalasing tayo sa alak

Malalasing Tayo sa Alak

ni Roberto T. Añonuevo

Malalasing tayo sa alak
.  .  . .  .  .  . . .  .  .  .  . . . . . . . . . . na bumabalong sa liwanag,
ang alak ng luwalhati
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  sa lupain na walang tama
o mali,
. . . . . . . . . .. . . .  .  . . . .. . . .ang bakood kundi bangin
. . . . . . . . na hahanapin nang labis
nang di-alintana ang panganib,
sapagkat doon,
hindi tayo kailanman nagkakamali.

Kung iyan ang wika ni Rumi,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ang mga salita ay magmamartsa,
at habang lumalaon,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ay darami nang darami,
magsasanga ng landas,
mapapasakamay marahil ni Sadhguru o Marcos,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . .sakâ magiging hukbo-hukbo,
at nanaisin nating pumikit
. . . . . . . . . . . . . . . . upang ang dilim ay danasing kamalayan.

Ang alak natin ay walang katumbas,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. . . .  . at maraming nauna sa atin
ang iibiging maging malagihay,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . at lumutang sa katalinghagaan.

Tinikman natin ang alak na ito,
. . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . kahit walang tatak demonyo
o San Miguel.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .Ang alak ay kusang naghahandog ng sarili
at hindi nagmamarka para sa dukha
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . o maykaya, o para sa matalino
o mangmang, o para sa maganda o pangit,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . dahil ito ay hindi paligsahan o timpalak
at sapat
 . . . . . . . . . . . . para sa lahat
 . . . . . . . . .  .. . . . . . . . . . . . . . . .  . .na ang estetika
. . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . .  .  .ay pinagsasaluhan nang ubod lakas.

Pambihirang likido,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . gumugusali ito ng memorya,
lumiliglig at umaapaw  na kamalig ng karanasan,
 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .nakatatakas sa panganib o gusot
ngunit karunungan ito na higit
 . . . . . . . . . . . .  ..  . .. . .  . . . . . . .  . . . . . . sa maitatakda ng mga silid-aklatan.

Mapagkumbaba ito, at marunong pigilin ang dila,
. . . . . . . . . . . . . . . . . .  . .  . . . . . . . . . . . . . . . . at kapag hinagkan natin
ay hindi pumipiyok
 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .hindi umiiyak.
Umiinom tayo sa mga labì
na sariwa, handa sa barikan nina Baudelaire at Bigornia,
at ang impiyerno
 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ay piging para sa sinumang mangahas.

Ang ibang nalasing ay nakatulog sa lansangan,
 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . .  . . sapagkat likás lamang iyan
kung naghahanap
 . . . . . . .  . .. . . . . . .  . . . .  .ng espiritu;
ang mahalaga’y pumipitlag
 . . . . . . . . . . . . . . . . .  . ang maláy na sadya ang pagkalango:
sagad sa budhi,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . sagad sa bait,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .sagad hanggang bayag.
Parang karabana ito ng dyip
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . sa makikitid na kalye,
bumubusina sa welga o rali,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . o kung hindi’y nikeladong lambanog
sa hapag ng alamís,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . .matamis na tubâ
na bagong hango at kinalugmukan ng paniki
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . mula sa tinig ng magdamag.

Sabi nila’y ang alak natin ay lason,

bawal para sa pangulo lalo’t walang buwis,
. . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . .  . . . .  . at ang nakapagtataka’y sumisigla
ang ating puso
. . . . . . . . . . . . . .  . . . . sa simetriya ng tinig
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . .  ..at kulay ng mga salitang humihiwa sa isip
ngunit nagpapahilom
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . ng mapapait na antak ng kalooban.

Napakarami nating pulutan,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . .  . . gaya halimbawa ng paggaya
sa anino
. . . . . . . . . . . .ng rumurumbang hitano at akademiko,
. . . . . . . . . . . . . . . o pagkawala ng mga tulang
. . . . . . . . . . . . .  . . . .  . . . . . . . . . . . .ipinuslit, gaya ng shabu, mula sa selda.
Gumigitara tayo sa mga umuusling tadyang,
. . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . .  . . . tumatadyak sa kalungkutan,
at magkakaakbay tayong maglalakad
sa matulaing lungsod
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . na lampas sa libog at poot,
marunong magsinungaling
. . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . gaya ng espiya o hukom,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .ngunit hinding hindi nagtataksil sa tore ng mithi.

Umiibig tayo
. . . . . . . . . . . . . . . . kahit sinusuway ang katwiran
sapagkat lumalampas sa pagtistis
. . . . .  . . . . . . .  . . . .  . . .  .  . . . . . . . . . . . . . .  . ang hiwaga,
lumilihis sa balarila
. . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . .  . . ng burukrasya,
at umiiwas sa bantayog na pinapapanghi
. . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . .  .ng mga tuta, panatiko, at miron.

Hindi maunawaan, tulad nitong mga salita,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . naririnig at pambihira kung tumamà,
nalalasing nga tayo kahit walang pantoma.

Wala itong wakas, walang wakas ang pagkalasing
sapagkat matang-tubig ang ating piniling inumin.

The Next President?

Mga Aralin sa Halik

1
“Noong humalik ang hari,
ang lahat ng binibini ay ano’t
nagiging pusali,”
wika ng alimasag
na pagewang-gewang
palabas ng kusina.

2
Ang halik ay guniguni
at sinlamig ng tag-ulan,
tugon ng kaharian.

Sumang-ayon ka.

At naupos ang lahat ng ilaw
sa buong lungsod,
samantalang gising na gising
ang kuwago na sakmal
ang ulupong na kikisay-kisay.

3
Ang halik ay halakhak
at taginting ng kubyertos.
Ang halik ay piging
kung may korona’t alipin.
Ang halik ay bari-bariles
na alak
para tawagin ang mga espiritu
na iba’t iba ang kulay.

Ngunit ang halik ay sampu-sampera
kung ibig maging payaso
para aliwin ang nagugutom na masa

at pagnasahan ang esposa ng iba.

4
Ang halik ni Hudas
ay hindi tinutumbasan ng sampal.
Ang halik ay si Hudas
na kaganapan ng kaligtasan.
Bakit isusumpa
ang taksil kung ang kapalit
ay langit para sa lahat?

5
Batas at imperyal, ang halik
sa sariwang mga pingi
ay koryenteng dumadaloy
sa silya elektrika.

Tanungin ang hukom,
ngunit tatalikuran niya
ang alimuom mula sa singaw
ng mga bangkay.

6
Ang halik ay pahimakas
at lumalapag na eroplano
para sa plano
ng mga asesino.

Ang halik ay pagtingala
sa mga bituin,
pagguhit ng isang mapa,
at paghula ng kapalaran—

tungo sa napakalayong planeta.

7
Ang halik sa labìng
nasa pagitan ng mga hita
ay halik din sa labì
na hindi makapagsalita.

8
“Hinahagkan ng hari
ang pasigan ng dayuhan,”

sabi ng peryodikong Tsino,

“at dahil may tainga ang lupa,
magsalita man ito
ay malikhaing pagsisinungaling.”

Nagkakamali kahit ang balita,
dahil iba ang wika ng mga maralita.

9
May halik na naiiwan sa duyan.
May halik na nabubura sa hukay.
Ang halik ang duyan, ang halik
ang hukay, ang halik ang halik
sa taimtim kung magmahal.

10
Dumadampi ang labì sa labì,
at gaya sa saplot ay naibuburda
kahit sa pinakamapait na alaala.

11
Yungib ng bulawan ang halik,
sabi ng matatanda,
gayunman ay hindi ito madaling
makita
maliban kung makikipagsapalaran
ang hari
sa laberinto ng karimlan.

12
Isinasakay ng simoy ang halik,
na marahil ay makararating sa iyo
kung iibigin mo.

Kung sakali’t tanggapin mo
ang halik na ito,
ako man ang hari ay bababâ
sa trono

ipagpalagay mang ako’y luko-luko.

Ang Himala

Ang Himala

Roberto T. Añonuevo

Kung ang ibon ay nakatatagpo ng pagkain
Sa himpapawid, sino ako para hindi makakain
Sa lawak nitong lupain?

Nalalasahan ng bayawak o sawá ang tamis
Sa hangin, at ang lansa ng kamatayan
Ang pag-asa nito para makaraos sa tag-araw.

Hindi ko ito maiintindihan, at mananalangin
Sa mga diyos para magpaulan ng bigas
Ang helikopter sa mga bakwet o nagugutom.

Ang pamayanang bilanggo ng mga bundok,
Ano’t nagpipista kahit walang selfon o laptop,
Bukod sa busóg sa payew ng kamote’t gulay?

Hindi ba naiinip ang bayan kung destiyero
Ito ng mga alon? Ang mga lamandagat
Ang lumalapit sa tao para ito magpiging.

Naririnig ko minsan ang kakaibang musika,
Sumasabay sa laguklok ng aking sikmura,
Ngunit hindi kailanman ito pamatay-gutom.

Magkakaroon ng hanggahan ang mapa,
Ngunit ang pagkain ay darating na kawan,
At ang karabana ng pag-asa ay dadalaw.

Ang tubig-dagat ay napagbabanyuhay
Para inumin, ipaligo, ipanlinis, ipandilig.
Naiipon ang ulan sa dambuhalang abram.

May bitamina ang sinag ng araw, sabi
Ng doktor, at naunawaan ko ito sa buwaya
Na nagbibilad sa gilid ng pasigan.

Dumating man ang bagyo’y sumasagana
Ang agahan o hapunan, at ang kaligiran
Ay sumusúka ng parmasya at restoran.

Makitid akong mag-isip. Nangangamba
Ako sa darating na tagsalat, sa pagkawala
Ng trabaho, sa paglalaho ng pamilya.

At ang kasunod? Pagkain. Ano ang silbi
Ng pinggan at kubyertos kung walang ulam?
Kailangan kong matutong lumipad,

At maging tulad ng isang ibon: kumakain
Kahit lumilipad, umiinom kahit lumilipad,
At lumilipad ang diwa dumapo man sa pugad.

Nagbabago ang klima ngunit mananaig ka.
Napapatag kahit ang bundok ng basura,  sabi mo,
magtiwala lámang sa  bulate, langaw, bakterya . . . .