Malikhaing Pagnanakaw sa Sining ng Komunikasyon

Plahiyo ang taguri sa tandisang pangongopya—o sabihin nang pagnanakaw—ng isang akda upang palabasing sinulat mo iyon nang wala man lang pagkilala o pagsipi sa orihinal na awtor at pagkakitahan ang naturang akda pagkaraan. Ang ganitong kalakaran ay laganap sa internet, ngunit hindi ako magtutuon doon. Gagawin kong halimbawa ang isang sangguniang aklat na lumalaganap sa Gitnang Luzon at Timog Katagalugan, at sa pakiwari ko’y pinagkakitaan nang malaki ng mga awtor.

Tinutukoy ko ang Sining ng Komunikasyong Pang-akademiko [sic] nina Dr. Teody C. San Andres, Elisa C. Mendoza, at Eleuterio C. Lopez. Inilathala ang nasabing aklat ni San Andres na taga-Culianin, Plaridel, Bulakan, at inilimbag ng Aries Printing Press noong 2004.

Hindi ko na sana papansinin ang nasabing aklat, ngunit naaawa ako sa mga estudyante sa isang unibersidad sa Bulakan, na ginagamit ang aklat ni San Andres at hindi makapalag sa kanilang propesor. May batayan ba ang paratang na nangongopya lamang si San Andres, at pinalalabas niyang kaniya ang nasabing akda? Imbestigahan natin.

Maihahalimbawa ang akdang pinamagatang “Mulang Tagalog hanggang Filipino” na orihinal na sinulat ni Virgilio S. Almario, na ngayon ay nasa Orden ng Pambansang Alagad ng Sining sa larang ng Panitikan. Ang nasabing akda ay unang nalathala sa journal na Daluyan ng UP Sentro ng Wikang Filipino (Tomo VIII: 1-2, 1997); at pagkaraan ay muling inilimbag sa Kasaysayan at Pag-unlad ng Wikang Pambansa ng Pilipinas (Rex Book Store, 2002; 2004) na pinamatnugutan nina Ligaya Tiamso Rubin, Arthur P. Casanova, Vina P. Paz, Aura A. Abiera, at Isabela Mangonon. Ang nasabing akda ni Almario ay mahimalang kahawig na kahawig ng nalathala sa aklat ni Dr. San Andres, ngunit wala man lang pagsipi ang naganap sa panig ng pangkat ni Dr. San Andres.

Heto ang kontrobersiyal na akda sa batayang aklat ni Dr. San Andres atbp na matatagpuan sa pahina 114-115 ng Sining ng Komunikasyong Pang-akademiko:

Sa pag-unlad ng Wikang Filipino ideneklara ang pag-iral ng batas militar noong 1972. Tumawag si Pangulong Marcos ng kumbensiyon para baguhin ang konstitusyon at ilang maalingasngas na kaso sa naturang kumbensiyon ang probisyon sa wikang pambansa.

Bago ito, noong 1970, mabuting ungkatin na iniutos ng National Board of Education ang isang patakaran ng gradwal na paggamit ng Filipino bilang wikang panturo sa elementarya, mula sa Grade I ng taong-aralan 1972-1973, at paunlad taun-taon hanggang sa magamit ang Filipino sa lahat ng grado. Sa taon ding iyon ipinagtibay ng NBE ang paggamit ng Filipino bilang wikang panturo sa kursong Rizal at sa mga klase ng pamahalaan at Kasaysayan ng Pilipinas sa mga kolehiyo at unibersidad, gayundin sa ibang asignatura kung may grupong puwedeng humawak nit sa Filipino at may sapat na kahalagahan ang mga mag-aaral.

Ihambing ang dalawang talatang nabanggit sa akda ni Dekano Almario, at lilitaw ang kahanga-hangang pagkakahawig sa aklat ni San Andres:

Idineklara ang pag-iral ng batas military nong 1972. Tumawag si Pangulong Marcos ng kumbensiyon para baguhin ang konstitusyon at isang maalingasngas na kaso naturang kumbensiyon ang probisyon tungkol sa wikang pambansa.

Bago ito, noong 1970, mabuting ungkatin na iniutos ng Board of National Education ang isang patakaran ng gradwal na paggamit ng Pilipino bilang wikang panturo sa elementarya, mula sa Grade 1 ng taong-aralan 1972-1973, at lahat ng grado. Sa taon ding iyon ipinagtibay ng NBE ang paggamit ng Pilipino bilang wikang panturo sa kursong Rizal at sa mga klase ng pamahalaan at Kasaysayan ng Pilipinas sa mga Kolehiyo at unibersidad, gayundin sa ibang asignatura kung may gurong puwedeng humawak nito sa Pilipino at may sapat na kahandaan ang mga mag-aaral.

May gawi si Dr. San Andres na baguhin lamang ang mga pangunang salita ng talata ngunit pinananatili nang walang malaking pagbabago ang kaniyang akdang kinopya. Heto ang dalawa pang talatang kasunod na mula sa aklat ni Dr. San Andres na halatang hinugot mula sa akda ni Dekano Almario:

Sa ulat ng Presidential Commission to Survey Philippine Education noong Disyembre 1970, itinagubilin ang paggamit ng dalawang wika sa edukasyon – bernakular sa Grade 1 at Grade II, Pilipino sa Grade III at Grade IV, Pilipino at Ingles sa sekundarya at edukasyon sa tersiyarya. Tiyaking umapekto it sa pagbuo ng NBE noong Agosto 7, 1973 sa bisa ng Resolusyon Big. [sic] 73-7.

Noon pa man, lumbas noong 1972 ang disksiyonaryo [sic]-tesauro ni Jose Villa Panganiban na naglalaman ng 27,069 pangunahing lahok at 217,500 lahok na lexikal. Umaabot sa 12,000 sa mga ito ang hiram sa Espanyol, Ingles, Tsino at wikang Indo-Europeo. Samantala masikap si Panganiban para ilista ang 47,601 singkahulugan mula sa 12 katutubong wika ng Pilipinas; 12,659 homonim na di-singkahulugan; at 11,060 kogneyt at pag-kakahawig [sic].

Ihambing muli iyon sa akda ni Dekano Almario at matutuklasan ang pangongopya ni San Andres:

Sa report ng Presidential Commission to Survey Philippine Education noong Disyembre 1970, itinagubilin ang paggamit ng dalawang wika sa edukasyon-bernakular sa Grade 1 at Grade 2, Pilipino sa Grade 3 at Grade 4, Pilipino at Ingles sa sekundarya at edukasyon tersiyarya. Tiyakang umapekti sa pagbuo ng patakarang bilingguwal sa wika ng pagtuturo na pinairal ng NBE noong Agosto 7, 1973 sa bisa ng Resolusyon Blg. 73-7.

Samantala, lumabas noong 1972 ang Diksyunaryo-Tesauro ni Jose Villa Panganiban na naglalaman ng 27,69 pangunahing lahk at 217,500 lahok na leksikal. Umaabot sa 12,000 sa mga ito ang hiram sa Espanyol, Ingles, Tsino at wikang Indo-Europeo. Samantala’y masikap si Panganiban para ilista ang 47,601 singkahulugan mula sa 12 katutubong wika ng Pilipinas; 12,659 homonim na di-singkahulugan; at 11,06 kogneyt at pagkakahawig.

May karugtong pa ang pangongopya ng pangkat ni San Andres sa akda ni Dekano Almario. Hindi ko na babanggitin pa rito, at hahayaan ko na lamang na imbestigahan iyon ng mga awtoridad ng iba’t ibang unibersidad o kolehiyo na nagkataong gumamit ng aklat ni Dr. San Andres. Karapatang intelektuwal ang nilabag nina Dr. San Andres, Mendoza, at Lopez, at panahon na upang magbayad sila ng malaking halaga kay Dekano Almario o kung hindi’y tatamasahin nila ang mabigat na kaso sa hukuman o kung hindi man ay sa tanggapan ng Intellectual Property Office.

Ipinapayo ko rin sa mga estudyante o guro na huwag manahimik kapag may nakikita silang kabulastugan sa kanilang paaralan. Hindi kinakailangang maging tagasunod lamang palagi upang makakuha ng pasadong grado. Makabubuting magsalita, at sama-samang kumilos, nang mabunyag ang katotohanan. At maiwasan na ang ginagawang kagaguhan sa ating wika at panitikan.

Sanggunian
1. Almario, Virgilio S. “Mulang Tagalog Hanggang Filipino” sa Daluyan, tomo VIII: 1-2. Lungsod Quezon: UP Sentro ng Wikang Filipino.
2. Tiamson-Rubin, Ligaya, Arthur P. Casanova, Vina P. Perez, Aura A. Abiera, at Isabela Mangonon. Kasaysayan at Pag-unlad ng Wikang Pambansa ng Pilipinas. Lungsod Quezon: Rex Book Store, Inc., 2002; muling inilimbag 2004.
3. San Andres, Teody C., Elisa C. Mendoza, at Eleuterio C. Lopez, mga editor. Sining ng Komunikasyong Pang-akademiko. Plaridel, Bulakan: Teo C. San Andres, 2004.

Advertisements

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Baguhin )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Baguhin )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Baguhin )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Baguhin )

Connecting to %s

%d bloggers like this: