Mga Katawagang Pampanitikan noong 1947 at 1950

Kung gaano kasumpa-sumpa ang pamunuan ng Komisyon sa Wikang Filipino ngayon, kapuri-puri naman ang pamunuan ng Surian ng Wikang Pambansa noong 1947-1950 dahil malaki ang malasakit nito na payamanin hindi lamang ang pambansang wika bagkus maging ang panitikang Filipinas. Bumuo ito ng lupon na kinabibilangan ng mga panitikero, manunulat, editor, kritiko, at dalubwika na nagsikap payamanin ang batis ng mga katawagang pampanitikan na magagamit ng mga estudyante, guro, at kritiko sa pagsusuri ng mga akda. May ginawang konsultasyon ang lupon, bago ipinalaganap ang kanilang ginawang listahan ng salitang pampanitikan. Tandaan na noong panahong iyon, baguhan pa lamang ang Filipinas hinggil sa panunuring pampanitikan o pagbubuo ng teoryang pampanitikan. Noong 16 Oktubre 1947, pinagtibay ng SWP ang mga sumusunod na salita na magagamit sa pag-aaral ng panitikan. Kabilang dito ang sumusunod:

1. unity—kaisahan
2. ornamental—mapalamuti
3. profound—marurok
4. objective—palayón
5. time—panahon
6. incident—pangyayari
7. treatment—talakay; pagtalakay
8. unusual—di-karaniwan
9. ordinary—karaniwan
10. natural—likás
11. overwritten—maligoy
12. synopsis—buód
13. denoument—kakalasán
14. emphasis—diín
15. restraint—katimpian
16. forceful—mabisa
17. slang—balbal
18. essay—sanaysay
19. description—paglalarawan
20. end—wakas
21. different—naiiba
22. artistic—masining
23. great—dakila
24. deep—malalim
25. drama—dula
26. problem—suliranin
27. solution—kalutasán
28. diction—tatás o katatasán (ukol sa pagbigkas)
29. structure, framework, plot—balangkas
30. refined—dalisay
31. style—himig
32. parallel—agapáy
33. fable—kata
34. subject, topic, theme—paksa

Madaragdagan pa ang nasabing listahan, at noong 21 Enero 1950 ay inihayag ng SWP ang iba pang katumbas na katawagan sa Ingles:

1. atmosphere—aluhimig
2. abstract—kipil
3. aktor, aktres—artista
4. article—lathala
5. background—duyo
6. beat—kumpas; unday
7. brief—tipil
8. coherence—kaugnayan
9. conclusion—kawakasan
10. convingcingness—kapaniwalaan
11. dialogue—salitaan
12. dramatis personae—tauhang-dula
13. epic—epiko, tulang pangkabayanihan
14. expository biography—talambuhay na palahad
15. expository writing—pagsulat na palahad
16. feature article—pananging lathala
17. imaginary—guniguni; pangguniguni
18. original—orihinal; sarili
19. soliloquy—munimuni
20. accent—diin
21. allegorical story—kuwentong alegoriko
22. aside—pasarili
23. ballad—balada
24. book review—suring-aklat
25. burlesque—tudyó; patudyó
26. complexity—kasalimuután
27. conflict—pagsasalungatan
28. denoument—kalutasán
29. didactic—nakapagtuturo
30. emphasis—kasiglahan
31. experimental—pasanay
32. exposition—paglalahad
33. expository narrative—salaysay na palahad
34. farce—palabás; saynete
35. fictionist—mangangatha
36. motivation—pagganyak
37. originality—kasarilinan

Mapapansin sa listahang ito na ang karamihan sa mga lahok ay ginagamit pa hangga ngayon, kahit sa teksbuk. Na mabuti. Nadagdagan din ang mga katawagan sa paglipas ng panahon, dahil ang mga kritiko at manunulat ay umimbento mismo ng mga salita para gamitin sa panunuri o pagbubuo ng teoryang pampanitikan. Inaasahan na ang bagong henerasyon ng mga manunulat sa Filipino ay lalong magpapasigla sa pagbubuo ng mga terminong pampanitikan, upang makabuo ng sariling diskurso na hindi lamang basta panumbas o salin o halaw, bagkus sariling katawagang taal sa Filipino at siyang magagamit sa pagsusuri ng mga akdang Filipino, alinsunod sa diskurso ng mga Filipino.

2 Tugon

  1. “MABUHAY PO KAYO”ako po ay kaisa niyo sa pagsusulong ng ating wikang Pambansa.dahil sa kasalukuyan ay napapansin kong unti-unting nang namamatay ang ating sariling wika.SENTRO NG WIKANG PILIPINO MABUHAY PO KAYO!” 😉

  2. salamat po malaking tulong po ito sa aking proyekto.salamat po talaga maraming maraming salamat po. . MABUHAY ANG WIKANG FILIPINO!!!!

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s

%d bloggers like this: