Pag-ibig at Sugat

Kinukulit ako ng mga kabataang kasapi ng Lira (Linangan sa Imahen, Retorika, at Anyo) na maglabas ng munting kritisismo ukol sa panitikan sa pitak na ito. Sawâ na raw sila sa politika, at iba naman ang ibig nilang basahin. Sabi ko’y hindi naman ako kritiko, bagkus editor. Pero mapilit sila. Dahil malapit sa puso ko ang Lira, pagbibigyan ko ang samahang ito sa munting pagbasa ng isang tula.

Sa yumaong makatang Mike L. Bigornia ko unang narinig na maipámamálas kahit sa masagwâ o pangit na mukhâ ang mga dating birtud at lumang katotohanan, at pruweba ang kaniyang tulang tuluyang “Nang Mauso ang Magmakata” (1996) sa gayong paniniwala. Malamán ang mga katagâ ng kumpare ko, kaya sisikapin kong ipaliwanag iyon sa simpleng paraan sa pamamagitan ng pagbusisi ng tulang “Pag-ibig mo’y sugat” (2005) ni Mary Angelica Reginaldo.

Heto ang buong tula: Ang pag-ibig mo’y sugat/ Na di naghihilom/ Sa aking puso,/ At ang di maampat nitong pagdurugo’y/ Sanhi ng aking tuluyang pamamaalam/ Sa mundo ng pag-iisa’t kalungkutan/ Sa mundo ng nakabibinging katahimikan,/ Sa mundo ng mga patay.//

        Binubuo ng walong taludtod ang buong tula, at nasa malayang taludturan ngunit ginamit ang anapora sa mga taludtod anim hanggang walo upang itampok ang panloob na musika na angkop na angkop sa tinig at himig ng persona.

        Iwinangis ni Reginaldo ang “pag-ibig” sa “sugat” na ang resulta’y kagila-gilalas na pagsupling ng kakatwang kabatiran hinggil sa dati nang pagsipat hinggil sa “pag-ibig” at ibang-iba kaysa mga tulang panambitan noong unang hati ng siglo 20.

        May tiyak na kausap ang persona sa tula. At ang kausap niya’y mahihinuhang ang kaniyang “iniibig” at hindi mahalaga kung siya’y kasintahan o kalaguyo, asawa o kaibigan, o dili kaya’y babae, lalaki, bakla, o tomboy. Ang tinutukoy ng persona na “wagas at inmortal” na pag-ibig ng kaniyang kausap ay ang “di-naghihilom na sugat” sa puso ng persona.

        Nakaaasiwa ang hulagway ng gayong pagwawangis, dahil ang sugat ay maaaring ikamatay ng personang daranas ng atake sa puso. Ngunit ang sugat mismo ang bumubuhay sa nabatóng katauhan ng persona. Ang sugat na nagpaantak at nagpadugo sa puso ng persona ang magiging tulay ding alamís—ang pahiwatig sa pagitan ng mga salita—upang ipamalay na ganap na nilisan ng persona ang dating abang kalagayang “malungkot, madilim, nag-iisa, at patay.”

Mula sa talinghaga ng sugat ay nanumbalik ang pagkatao ng persona, at magugunita ang mga sugat na tinamo ni Don Juan habang sinisikap hulihin ang ilahás at mahiwagang Ibong Adarna. Ang interaksiyon at pagsasalikop ng “sugat” at “pagbabanyuhay” ang mahalagang talinghaga sa tula. Maiisip lamang ang “sugat” kung gasgás na ang pandamá at pagdamá ninuman.

Para sa persona, ang “sugat” ay maituturing na luwalhati—ang pagbabalik sa dating maginhawang kalagayan ng pagiging mortal—at ang inaasahang idudulot na kamatayan ng sugat ay hindi magiging kamatayan kundi panibagong yugto ng buhay.

Salungat ang “sugat” sa tula sa kumbensiyonal at siyentipikong diskursong mahuhugot sa agham o medisina. Umangat sa ibang antas ang “sugat,” at kung hihigitin ang pagbasa’y humahangga sa pahiwatig ng sadomasokismo. Dito tayo hinahatak ni Reginaldo upang magbalik sa sinaunang dalumat ng “pag-ibig” na kayang hamakin ang lahat, kahit ang kapalit ay paglisan sa daigdig ng inmortalidad.

Isang Tugon

  1. ang… ang lalim ng mga tagalog na isinulat mo dito… nalulunod sa kagalakan ang aking puso… ^^

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s

%d bloggers like this: